Λόγος εἰς τὰ ΠΑΘΗ καὶ τὴν ΣΤΑΥΡΩΣΙΝ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτήρος ἡμῶν ΧΡΙΣΤΟΥ, ἐκ τοῦ «Νέου Θησαυροῦ» Γεωργίου Σουγδουρῆ.

Ὁ Προφήτης Ἀμμὼς λέγει εἰς τὸ πέμπτον κεφάλαιον οὕτως. «Ὁ ποιῶν πάντα καὶ μετασκευάζων καὶ ἐκτρέπων εἰς τὸ πρωῒ σκιὰν θανάτου, καὶ ἡμέραν εἰς νύκτα συσκοτάζων… Κύριος ὁ Θεὸς ὁ παντοκράτωρ ὄνομα αὐτῷ» (Ἀμὼς ε’ 8-27). Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς εἰς τὸ ὄγδοον κεφάλαιον λέγει· «Καὶ ἔσται ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ, λέγει Κύριος ὁ Θεός, δύσεται ὁ ἥλιος μεσημβρίας καὶ συσκοτάσει ἐπὶ γῆς ἐν ἡμέρᾳ τὸ φῶς» (αὐτόθι η’ 9). Ὁμοίως καὶ ὁ Προφήτης Ἰωὴλ εἰς τὸ δεύτερον κεφάλαιον λέγει· «Πρὸ προσώπου αὐτοῦ συγχυθήσεται ἡ γῆ, καὶ σεισθήσεται ὁ οὐρανός· ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη συσκοτάσουσι καὶ ἄστρα δύσουσι τὸ φέγγος αὐτῶν καὶ Κύριος δώσει φωνὴν αὐτοῦ πρὸ προσώπου δυνάμεως αὐτοῦ» (Ἰωὴλ β’ 10-11). Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς εἰς τὸ τρίτον κεφάλαιον· «Ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη συσκοτάσουσι καὶ οἱ ἀστέρες δύσουσι φέγγος αὐτῶν· ὁ δὲ Κύριος ἐκ Σιὼν ἀνακεκράξεται, καὶ ἐξ Ἱερουσαλὴμ δώσει φωνὴν αὐτοῦ· καὶ σεισθήσεται ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ, ὁ δὲ Κύριος φείσεται τοῦ λαοῦ αὐτοῦ» (αὐτόθι γ’ 15-16). Ὡσαύτως καὶ ὁ Προφήτης Ζαχαρίας λέγει εἰς τὸ δέκατον τέταρτον κεφάλαιον· «Καὶ ἔσται ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ οὐκ ἔσται φῶς καὶ ψύχη· καὶ πάγος ἔσται μίαν ἡμέραν, καὶ ἡ ἡμέρα ἐκείνη γνωστὴ τῷ Κυρίῳ καὶ οὐχ ἡμέρα καὶ οὐ νὺξ καὶ πρὸς ἑσπέραν ἔσται φῶς» (Ζαχαρία ιδ’ 6-7). Εἶναι καὶ ἄλλαι προφητεῖαι περὶ τούτου, ἀλλὰ ἀρκοῦσιν αὗται.

Περὶ δὲ καὶ τοῦ τετάρτου ζητήματος λέγομεν, ὅτι ὁ Χριστὸς δὲν εἶπε τὸ «Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με ἐγκατέλιπες», ἐπειδὴ ἐγκαταλειφθεὶς κατὰ τὸ φαινόμενον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ ἐσταυρώθη, ἀλλ’ οὕτως εἶπε, ἐπειδὴ ἦτο τέλειος Θεὸς καὶ τέλειος ἄνθρωπος καὶ ὅπως πρὸ τοῦ Σταυροῦ ἐκοπίασε καὶ ἐπείνασε καὶ ἐδίψησε, διότι κατ’ ἀλήθειαν ἔχει τὴν ἀνθρωπότητα καὶ ὄχι κατὰ φαντασίαν, οὕτω καὶ ἐνταῦθα κατὰ τὴν φωνὴν ταύτην ὡμίλησε καὶ ὄχι κατὰ τὴν Θεότητα. Εἰς τοὺς λόγους τούτους τοῦ Χριστοῦ συμφωνεῖ καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ εἰκοστοῦ πρώτου Ψαλμοῦ, ὅστις λέγει· «Ὁ Θεός, ὁ Θεός μου πρόσχες μοι· ἵνα τὶ ἐγκατέλιπές με;» (κα’ 1).

«Καὶ εὐθέως δραμὼν εἷς ἐξ αὐτῶν, καὶ λαβὼν σπόγγον, πλήσας τε ὄξους, καὶ περιθεὶς καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν. Οἱ δὲ λοιποὶ ἔλεγον· Ἄφες ἴδωμεν, εἰ ἔρχεται Ἠλίας σώσων αὐτόν» (Ματθ. κζ’ 48-49).

Ἀφοῦ λοιπὸν εἶπεν ὁ Χριστός· «Ἠλί, Ἠλί, λαμὰ σαβαχθανί, τουτέστι, Θεέ μου, Θεέ μου, ἵνα τί με ἐγκατέλιπες» (ἔνθ’ ἀνωτέρω), παρευθὺς εἷς ἀπὸ τοὺς στρατιώτας δραμὼν ἔλαβε σπόγγον καὶ γεμίσας αὐτὸν δι’ ὄξους, τὸν ἐστερέωσεν εἰς τὴν ἄκραν ἑνὸς καλάμου καὶ ἐπότιζε δι’ αὐτοῦ τὸν Χριστόν· οἱ δὲ ἄλλοι ἔλεγον «Ἄφες νὰ ἴδωμεν, ἐὰν θὰ ἔλθῃ ὁ Ἠλίας νὰ τὸν βοηθήσῃ».


Ὑποσημειώσεις

[1] Θευδᾶς· ἡγέτης Ἰουδαϊκῆς ἐπαναστατικῆς κινήσεως συνισταμένης ἐκ τετρακοσίων ἀνδρῶν, ἥτις ἐθεώρει τοῦτον ὡς Μεσσίαν. Ὁ Θευδᾶς ἐξετελέσθη ὡς στασιαστὴς ὑπὸ τῶν Ρωμαίων, χρόνον τινὰ ἐνωρίτερον τοῦ Χριστοῦ. Τοῦτον ἀναφέρει ὁ θεῖος Λουκᾶς ἐν ταῖς Πράξεσι (εʹ 36).
[2] Ἡ νῆσος Ποντία ἰταλιστὶ ὀνομάζεται Πόντζια.
[3] Κατὰ τὸν ἀείμνηστον Ἰωὴλ Γιαννακόπουλον («Ἡ Παλαιὰ Διαθήκη», τόμ. Αʹ σελ. 31), μονὰς τῶν ἑβραϊκῶν ἀργυρῶν νομισμάτων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης εἶναι τὸ τάλαντον, βάρους 34,5 κιλῶν, ὅπερ ὑποδιαιρεῖται εἰς 60 μνᾶς, βάρους 575 γραμμαρίων ἑκάστη.
[4] Βλέπε ἐν τόμῳ Ιʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας».
[5] Σ.τ.Ε. Ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ παρὸν ἐρώτημα συνεγράφη ἐξ ἀρχῆς ὑπὸ τῆς ὁμάδος τῶν ἐπιμελητῶν τῆς παρούσης ἐκδόσεως, πρὸς ὀρθοτέραν καὶ ἐπιστημονικῶς πληρεστέραν ἐνημέρωσιν τοῦ φιλομαθοῦς ἀναγνωστικοῦ κοινοῦ.
[6] Περὶ τῆς χρήσης τῶν Ἀραμαϊκῶν ὡς καθομιλουμένην γλῶσσαν, ὑπενθυμίζομεν τὰς ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ ἀπαντώσας λέξεις καὶ φράσεις· ρακὰ (Ματθ. εʹ 41), μαμωνᾶς (Ματθ. ϛʹ 24), Γολγοθᾶ (Ματθ. κζʹ 33), Ἠλί, Ἠλί, λαμὰ σαβαχθανὶ (Ματθ. κζʹ 46), ταλιθὰ κούμι (Μάρκ. εʹ 41), ἐφφαθὰ (Μάρκ. ζʹ 34), ἀββᾶ (Μάρκ. ιδʹ 36), Βηθσαϊδὰ (Ἰωάν. εʹ 2), Γαββαθᾶ (Ἰωάν. ιθʹ 13), Ἀκελδαμὰ (Πραξ. αʹ 19), μαρὰν ἀθὰ (Αʹ Κορ. ιϛʹ 22), Ἀρμαγεδὼν (Ἀποκ. ιʹ 16).
[7] Περὶ τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος Λογγίνου τοῦ Ἑκατοντάρχου βλέπε ἐν τόμῳ Ιʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας», τῇ ιϛʹ (16ῃ) τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου.
[8] Βλέπε περὶ τῆς Ἁγίας ταύτης ἐν τόμῳ Ζʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας», τῇ κβʹ (22ᾳ) τοῦ μηνὸς Ἰουλίου.