Λόγος εἰς τὰ ΠΑΘΗ καὶ τὴν ΣΤΑΥΡΩΣΙΝ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτήρος ἡμῶν ΧΡΙΣΤΟΥ, ἐκ τοῦ «Νέου Θησαυροῦ» Γεωργίου Σουγδουρῆ.

«Οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτόν μὴ ἀπόληται, ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.» (Κατὰ Ἰωάννην, γʹ 16) Τοιχογραφία ἐκ τῆς Ἱ. Μονῆς Σουντένιτσας ἐν Γιουγκοσλαβίᾳ. Ἔργον ΙΓʹ αἰῶνος.
ΕΙΚΟΝΑ

Τοῦτο ὅμως τὸ παράδειγμα, ὅπερ λέγει ὁ Βουλγαρίας, δὲν εἶναι ἁρμόδιον πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ Εὐαγγελίου. Διότι ὁ Ἰσαάκ, φοβούμενος νὰ μὴ πάρουν τὴν Ρεββέκαν οἱ Φιλισταῖοι, εἶπε τὸν λόγον τοῦτον πλαστῶς καὶ οὐχὶ ὅτι εἶχον συνήθειαν νὰ λέγουν τοὺς ἁπλῶς συγγενεῖς ἀδελφούς. Πλὴν ἡ ἀλήθεια εἶναι αὕτη, ὡς λέγει ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας Κρήτης, ὅτι ὁ Κλωπᾶς ἦτο ἀδελφὸς τοῦ Ἰωακείμ, τοῦ πατρὸς τῆς Θεοτόκου, καὶ ἐπειδὴ ἀπέθανεν ἄτεκνος ἐκεῖνος, ἔλαβεν ὁ Ἰωακεὶμ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ ἐγέννησε ταύτην τὴν Μαρίαν. Διὰ τοῦτο πρεπόντως ὀνομάζεται ἀδελφὴ τῆς Θεοτόκου, ἐξ ἑνὸς πατρὸς δηλαδὴ καὶ δύο μητέρων. Καὶ τοῦτο δὲ πρέπει νὰ γνωρίζετε, ὅτι τέσσαρες γυναῖκες ἀναφέρονται εἰς τὸ Ἱερὸν Εὐαγγέλιον, Μαρίαι λεγόμεναι· πρώτη μὲν ἡ Κυρία Θεοτόκος, δευτέρα αὕτη ἡ τοῦ Κλωπᾶ, τρίτη ἡ Μαγδαληνὴ καὶ τετάρτη ἡ ἀδελφὴ τοῦ Λαζάρου. Ἀλλ’ ἂς εἴπωμεν καὶ τὴν ἄλλην ρῆσιν τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου.

«Ὁ Ἰησοῦς οὖν ἰδὼν τὴν Μητέρα, καὶ τὸν Μαθητὴν παρεστῶτα ὃν ἠγάπα, λέγει τῇ Μητρὶ αὐτοῦ· Γύναι, ἰδοὺ ὁ υἱός σου. Εἶτα λέγει τῷ Μαθητῇ· Ἰδοὺ ἡ Μήτηρ σου. Καὶ ἀπ’ ἐκείνης τῆς ὥρας ἔλαβεν αὐτὴν ὁ Μαθητὴς εἰς τὰ ἴδια» (Ἰωάν. ιθ’ 26-27).

Ποῖος ἦτο Μαθητὴς ἐκεῖνος, ὁ παριστάμενος εἰς τὸν Σταυρόν; Αὐτὸς ὁ Ἰωάννης. Καὶ διατί δὲν λέγει τὸ ὄνομά του; Διότι ἦτο ἄπρεπον νὰ λέγῃ, ὅτι εγὼ παριστάμην τότε ἐκεῖ, διὰ νὰ μὴ φανῇ, ὅτι δι’ ἔπαινον ἰδικόν του λέγει ὅσα γράφει. Κατὰ τίνα δὲ τρόπον ἦτο συγγενὴς τοῦ Κυρίου ὁ Ἰωάννης; Κατὰ τὸν ἑξῆς· ἡ μήτηρ αὐτοῦ, ὀνόματι Σαλώμη, ἦτο θυγάτηρ Ἰωσήφ, τοῦ Μνήστορος τῆς Θεοτόκου. Καὶ διατὶ παραδίδει εἰς τοῦτον τὴν Μητέρα Αὑτοῦ; Διότι ἦτο καθαρός, καὶ ἐκ τῆς αὐτῆς κατὰ σάρκα συγγενείας καὶ εἶχε κατὰ πάντα τρόπον τὸ ἀνύποπτον. Καὶ διατί λέγει, ὅτι ἀπ’ ἐκείνης τῆς ὥρας ἔλαβεν ὁ Μαθητὴς αὐτὴν εἰς τὰ ἴδια, ἀφοῦ ἐστάθησαν μετὰ ταῦτα ἐκεῖ πολλὰς ὥρας, ἕως οὗ κατεβίβασαν τὸν Χριστὸν καὶ τὸν ἔθαψαν; Αὕτη εἶναι ἡ σημασία τοῦ λόγου, διότι δὲν λέγει ὅτι κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην ἐπῆρεν αὐτὴν ὁ Μαθητὴς καὶ ἐπῆγεν εἰς τὸν οἶκόν του, ἀλλ’ ὅτι ἀπ’ ἐκείνης τῆς ὥρας παρέλαβεν αὐτὴν κατόπιν τῆς ἐντολῆς τοῦ Κυρίου καὶ τὴν εἶχεν ὡς μητέρα του. Διατί δὲ ἐν τῷ Σταυρῷ φροντίζει περὶ τῆς Μητρὸς αὐτοῦ, ἐφόσον ὅτε ἔζη, ὡς λέγει ὁ Εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς εἰς τὸ ὄγδοον κεφάλαιον, διδάσκοντος Αὐτοῦ, ἐπῆγαν τινὲς καὶ εἶπον πρὸς Αὐτόν, ἡ Μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου (ἤτοι οἱ υἱοὶ τοῦ Ἰωσὴφ τοῦ Μνήστορος, ὁ Ἰάκωβος καὶ ὁ Ἰωσῆς, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸ ἀνθρώπινον ἐνομίζοντο ἀδελφοὶ τοῦ Κυρίου) σὲ ζητοῦσιν ἔξω. Αὐτὸς τότε εἶπε· «Ποία εἶναι ἡ μήτηρ μου καὶ τίνες οἱ ἀδελφοί μου; Μήτηρ μου καὶ ἀδελφοί μου οὗτοί εἰσιν, οἱ τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ ἀκούοντες καὶ ποιοῦντες αὐτόν» (Λουκ. η’ 21).


Ὑποσημειώσεις

[1] Θευδᾶς· ἡγέτης Ἰουδαϊκῆς ἐπαναστατικῆς κινήσεως συνισταμένης ἐκ τετρακοσίων ἀνδρῶν, ἥτις ἐθεώρει τοῦτον ὡς Μεσσίαν. Ὁ Θευδᾶς ἐξετελέσθη ὡς στασιαστὴς ὑπὸ τῶν Ρωμαίων, χρόνον τινὰ ἐνωρίτερον τοῦ Χριστοῦ. Τοῦτον ἀναφέρει ὁ θεῖος Λουκᾶς ἐν ταῖς Πράξεσι (εʹ 36).
[2] Ἡ νῆσος Ποντία ἰταλιστὶ ὀνομάζεται Πόντζια.
[3] Κατὰ τὸν ἀείμνηστον Ἰωὴλ Γιαννακόπουλον («Ἡ Παλαιὰ Διαθήκη», τόμ. Αʹ σελ. 31), μονὰς τῶν ἑβραϊκῶν ἀργυρῶν νομισμάτων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης εἶναι τὸ τάλαντον, βάρους 34,5 κιλῶν, ὅπερ ὑποδιαιρεῖται εἰς 60 μνᾶς, βάρους 575 γραμμαρίων ἑκάστη.
[4] Βλέπε ἐν τόμῳ Ιʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας».
[5] Σ.τ.Ε. Ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ παρὸν ἐρώτημα συνεγράφη ἐξ ἀρχῆς ὑπὸ τῆς ὁμάδος τῶν ἐπιμελητῶν τῆς παρούσης ἐκδόσεως, πρὸς ὀρθοτέραν καὶ ἐπιστημονικῶς πληρεστέραν ἐνημέρωσιν τοῦ φιλομαθοῦς ἀναγνωστικοῦ κοινοῦ.
[6] Περὶ τῆς χρήσης τῶν Ἀραμαϊκῶν ὡς καθομιλουμένην γλῶσσαν, ὑπενθυμίζομεν τὰς ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ ἀπαντώσας λέξεις καὶ φράσεις· ρακὰ (Ματθ. εʹ 41), μαμωνᾶς (Ματθ. ϛʹ 24), Γολγοθᾶ (Ματθ. κζʹ 33), Ἠλί, Ἠλί, λαμὰ σαβαχθανὶ (Ματθ. κζʹ 46), ταλιθὰ κούμι (Μάρκ. εʹ 41), ἐφφαθὰ (Μάρκ. ζʹ 34), ἀββᾶ (Μάρκ. ιδʹ 36), Βηθσαϊδὰ (Ἰωάν. εʹ 2), Γαββαθᾶ (Ἰωάν. ιθʹ 13), Ἀκελδαμὰ (Πραξ. αʹ 19), μαρὰν ἀθὰ (Αʹ Κορ. ιϛʹ 22), Ἀρμαγεδὼν (Ἀποκ. ιʹ 16).
[7] Περὶ τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος Λογγίνου τοῦ Ἑκατοντάρχου βλέπε ἐν τόμῳ Ιʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας», τῇ ιϛʹ (16ῃ) τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου.
[8] Βλέπε περὶ τῆς Ἁγίας ταύτης ἐν τόμῳ Ζʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας», τῇ κβʹ (22ᾳ) τοῦ μηνὸς Ἰουλίου.