Λόγος εἰς τὰ ΠΑΘΗ καὶ τὴν ΣΤΑΥΡΩΣΙΝ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτήρος ἡμῶν ΧΡΙΣΤΟΥ, ἐκ τοῦ «Νέου Θησαυροῦ» Γεωργίου Σουγδουρῆ.

Ἦτο δὲ ἐξ ὁλοκλήρου ἕνα σῶμα, ἀπὸ ἄνω ἕως κάτω ἄρραφος· διὰ τοῦτο ἐλέγετο ὁ τοιοῦτος χιτὼν «ἐκ τῶν ἄνωθεν ὑφαντός» (Ἰωάν. ιθ’ 23). Ὄχι διότι, ὡς μυθοπλαστοῦν τινες, ἔπεσεν ἀπὸ τοὺς οὐρανοὺς ὑφαντός, ἀλλὰ διότι, ὡς εἶπον, δὲν εἶχε παντελῶς ραφὴν ἀπὸ ἄνω ἕως κάτω. Ἦτο ὅμως ὑφασμένος μετά τινος τέχνης. Τοῦτο δὲ ἦτο σημεῖον τῆς τοῦ Κυρίου παναγίας Σαρκός, τὴν ὁποίαν ἐκ τῆς Παρθένου ἀνέλαβε, διότι καὶ ἐκείνη ἡ Σάρξ δὲν ἦτο συγκειμένη ἐκ συνουσίας ἀνδρός, ἀλλ’ ἄνωθεν συνέστη ἐκ Πνεύματος Ἁγίου, ἐπελθόντος εἰς τὴν Ἁγίαν Παρθένον.

«Καὶ ἐπέθηκαν ἐπάνω τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ τὴν αἰτίαν αὐτοῦ γεγραμμένην· ΟΥΤΟΣ ΕΣΤΙΝ ΙΗΣΟΥΣ Ο ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΙΟΥΔΑΙΩΝ» (Ματθ. κξ’ 36).

Ἔγραψε δὲ καὶ ἐπιγραφὴν ὁ Πιλᾶτος, τὴν ὁποίαν καὶ ἔβαλεν εἰς τὸ ἐπάνω μέρος τοῦ Σταυροῦ. Ἦτο δὲ ἡ ἐπιγραφὴ αὕτη γεγραμμένη εἰς τρεῖς γλῶσσας, ὡς μαρτυροῦν ὁ Ἅγιος Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης λέγων· «καὶ ἦν γεγραμμένον Ἑβραϊστί, Ἑλληνιστί, Ρωμαϊστί» (Ἰωάν. ιθ’ 20) καὶ ὁ Ἅγιος Εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς λέγων· «Ἦν δὲ καὶ ἐπιγραφὴ γεγραμμένη ἐπ’ αὐτῷ γράμμασιν Ἑλληνικοῖς καὶ Ρωμαϊκοῖς καὶ Ἑβραϊκοῖς» (Λουκ. κγ’ 38). Διατὶ δὲ ἔγραψεν ὁ Πιλᾶτος τὴν ἐπιγραφὴν ταύτην; Πρὸς ἐμπαιγμὸν καὶ ἐντροπὴν τῶν Ἰουδαίων, ὅτι τὸν λεγόμενον βασιλέα αὑτῶν, οὕτως ἀτίμως ἐσταύρωσαν. Καὶ διατὶ ἔγραψε τὴν ἐπιγραφὴν ἐκείνην μὲ γράμματα Ἑβραϊκά, Ἑλληνικὰ καὶ Ρωμαϊκά;

[Διότι [5], μετὰ τὴν ἔλευσιν τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου, καὶ ὁριστικῶς ἀπὸ τοῦ 323 π.Χ., ἡ περιοχὴ τῆς Παλαιστίνης ἐπέρασεν εἰς τὴν κυριαρχίαν τῶν Ἑλληνιστικῶν βασιλείων τῆς ἀνατολῆς, ἐπίσημος γλῶσσα τῶν ὁποίων ἦτο ἡ Κοινὴ Ἑλληνική. Μετὰ ὅμως τὴν ὑποταγὴν τῆς περιοχῆς εἰς τὴν Ρωμαϊκὴν αὐτοκρατορίαν τὸ ἔτος 63 π.Χ. ὑπὸ τοῦ αὐτοκράτορος Πομπηΐου, ἐπίσημος γλώσσα τοῦ κράτους ἦτο τὰ Ρωμαϊκὰ (Λατινικά), καίτοι οἱ Ρωμαίοι ἀνεγνώριζον ὡς ὑποτελὴν τοπικὸν βασιλέα τὸν ἑλληνίζοντα ᾙρώδη τὸν Μέγαν. Ἡ δὲ γλώσσα τοῦ ἐντοπίου Ἰουδαϊκοῦ λαοῦ τῆς Παλαιστίνης παρέμενεν ἡ Ἀραμαϊκή, ἤτις ἀπὸ τοῦ β’ αἰῶνος π.Χ. εἶχεν ἐκτοπίσει τὴν ἀρχαίαν Ἑβραϊκήν γλῶσσαν τῆς Παλαιάς Διαθήκης. Διὰ τοῦτο ἡ ἐπιγραφὴ ἐπὶ τοῦ Σταυροῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγράφη εἰς τὰς τρεῖς διαφορετικὰς ὁμιλουμένας γλῶσσας, ἤτοι Ρωμαϊκά, τὴν γλῶσσαν τῆς ἐπικυριάρχου Αὐτοκρατορίας· Ἑλληνικά, γλῶσσαν τοῦ ὑποτελοῦς Ἑλληνιστικοῦ βασιλείου τῆς Ἰουδαίας· καὶ Ἑβραϊκὰ (ἐννοώντας τὰ Ἀραμαϊκά), γλῶσσα τοῦ Ἐβραϊκοῦ λαοῦ, καὶ βεβαίως γλῶσσα τὴν ὁποίαν ὁμίλει ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς καὶ οἱ Ἅγιοι Ἀπόστολοι [6] πρὸ τῆς ἐπιφωτίσεώς των κατὰ τὴν Ἁγίαν Πεντηκοστήν.]


Ὑποσημειώσεις

[1] Θευδᾶς· ἡγέτης Ἰουδαϊκῆς ἐπαναστατικῆς κινήσεως συνισταμένης ἐκ τετρακοσίων ἀνδρῶν, ἥτις ἐθεώρει τοῦτον ὡς Μεσσίαν. Ὁ Θευδᾶς ἐξετελέσθη ὡς στασιαστὴς ὑπὸ τῶν Ρωμαίων, χρόνον τινὰ ἐνωρίτερον τοῦ Χριστοῦ. Τοῦτον ἀναφέρει ὁ θεῖος Λουκᾶς ἐν ταῖς Πράξεσι (εʹ 36).
[2] Ἡ νῆσος Ποντία ἰταλιστὶ ὀνομάζεται Πόντζια.
[3] Κατὰ τὸν ἀείμνηστον Ἰωὴλ Γιαννακόπουλον («Ἡ Παλαιὰ Διαθήκη», τόμ. Αʹ σελ. 31), μονὰς τῶν ἑβραϊκῶν ἀργυρῶν νομισμάτων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης εἶναι τὸ τάλαντον, βάρους 34,5 κιλῶν, ὅπερ ὑποδιαιρεῖται εἰς 60 μνᾶς, βάρους 575 γραμμαρίων ἑκάστη.
[4] Βλέπε ἐν τόμῳ Ιʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας».
[5] Σ.τ.Ε. Ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ παρὸν ἐρώτημα συνεγράφη ἐξ ἀρχῆς ὑπὸ τῆς ὁμάδος τῶν ἐπιμελητῶν τῆς παρούσης ἐκδόσεως, πρὸς ὀρθοτέραν καὶ ἐπιστημονικῶς πληρεστέραν ἐνημέρωσιν τοῦ φιλομαθοῦς ἀναγνωστικοῦ κοινοῦ.
[6] Περὶ τῆς χρήσης τῶν Ἀραμαϊκῶν ὡς καθομιλουμένην γλῶσσαν, ὑπενθυμίζομεν τὰς ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ ἀπαντώσας λέξεις καὶ φράσεις· ρακὰ (Ματθ. εʹ 41), μαμωνᾶς (Ματθ. ϛʹ 24), Γολγοθᾶ (Ματθ. κζʹ 33), Ἠλί, Ἠλί, λαμὰ σαβαχθανὶ (Ματθ. κζʹ 46), ταλιθὰ κούμι (Μάρκ. εʹ 41), ἐφφαθὰ (Μάρκ. ζʹ 34), ἀββᾶ (Μάρκ. ιδʹ 36), Βηθσαϊδὰ (Ἰωάν. εʹ 2), Γαββαθᾶ (Ἰωάν. ιθʹ 13), Ἀκελδαμὰ (Πραξ. αʹ 19), μαρὰν ἀθὰ (Αʹ Κορ. ιϛʹ 22), Ἀρμαγεδὼν (Ἀποκ. ιʹ 16).
[7] Περὶ τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος Λογγίνου τοῦ Ἑκατοντάρχου βλέπε ἐν τόμῳ Ιʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας», τῇ ιϛʹ (16ῃ) τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου.
[8] Βλέπε περὶ τῆς Ἁγίας ταύτης ἐν τόμῳ Ζʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας», τῇ κβʹ (22ᾳ) τοῦ μηνὸς Ἰουλίου.