Λόγος εἰς τὰ ΠΑΘΗ καὶ τὴν ΣΤΑΥΡΩΣΙΝ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτήρος ἡμῶν ΧΡΙΣΤΟΥ, ἐκ τοῦ «Νέου Θησαυροῦ» Γεωργίου Σουγδουρῆ.

Μὴ ταραχθῇς δὲ ἀκούων τούτου μὲν τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ματθαίου, λέγοντος· «ἔδωκαν Αὐτῷ πιεῖν ὄξος μετὰ χολῆς μεμιγμένον», τοῦ δὲ Εὐαγγελιστοῦ Μάρκου λέγοντος· «οἶνον ἐσμυρνισμένον». Τὶ εἶναι ὁ ἐσμυρνισμένος οἶνος; Ἡ σμύρνα εἶναι δάκρυον δένδρου πικρότατον, κατὰ τὴν ἰδέαν τοῦ μαύρου θυμιάματος, τὴν ὁποίαν φέρουσιν ἀπὸ τὴν Εὐδαίμονα Ἀραβίαν καὶ τὴν χρησιμοποιοῦν οἱ ἰατροὶ εἰς πολλὰς ὑπηρεσίας. Μετ’ αὐτῆς τῆς πικρᾶς σμύρνας ἀνέμιξαν καὶ οἶνον καὶ ἔδωκαν εἰς τὸν Χριστὸν νὰ πίῃ. Καὶ κατ’ ἄρχὰς μέν, ὡς λέγει ὁ Εὐαγγελιστὴς Μάρκος «οὐκ ἔλαβεν» (Μάρκ. ιε’ 23) (Ματθ. κζ’ 34)· ὕστερον δέ, ὡς λέγει ὁ Εὐαγγελιστὴς Ματθαῖος, γευσάμενος ὀλίγον ἐξ αὐτοῦ, «οὐκ ἤθελε πιεῖν». Τότε ἐπληρώθη ἡ προφητεία τοῦ Προφήτου Δαβίδ, τὴν ὁποίαν λέγει εἰς τὸν ἑξηκοστὸν ὄγδοον Ψαλμόν· «Καὶ ἔδωκαν εἰς τὸ βρῶμά μου χολὴν καὶ εἰς τὴν δίψαν μου ἐπότισάν με ὄξος» (Ψαλμ. ξη’ 22).

«Σταυρώσαντες δὲ αὐτὸν διεμερίσαντο τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, βάλλοντες κλῆρον· ἵνα πληρωθῇ τὸ ρηθὲν ὑπὸ τοῦ Προφήτου· «Διεμερίσαντο τὰ ἱμάτιά μου ἑαυτοῖς καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου ἔβαλον κλῆρον. Καὶ καθήμενοι ἐτήρουν αὐτὸν ἐκεῖ» (Ματθ. κζ’ 35-36).

Τί σημαίνει σταυρώσαντες; Ἤτοι τὸν ἐκάρφωσαν ἐπάνω εἰς τὸν Σταυρόν. Καὶ διατί δὲν τὸν ἐθανάτωσαν μὲ ἄλλον τρόπον θανάτου, ἀλλὰ μὲ Σταυρόν; Διότι αὕτη ἦτο ἡ συνήθεια τῶν Ρωμαίων πρὸς θανάσιμον τιμωρίαν τῶν βαρέως ἐγκληματισάντων, καὶ δὴ τῶν λῃστῶν. Καὶ τί συμβολίζει ὁ Σταυρός; Καθ’ ἕνα μὲν τρόπον, ὅτι ὁ Σταυρὸς εἶναι τετραμερὴς καὶ εἰκονίζει τὰ τέσσαρα μέρη τῆς γῆς, Ἀνατολήν, Δύσιν, Ἄρκτον καὶ Μεσημβρίαν. Ἵνα λοιπὸν συνάξῃ καὶ τὰ ἔθνη εἰς τὴν ἐπίγνωσιν Αὐτοῦ ἀπὸ τὰ τέσσαρα πτερύγια, τοὐτέστι τὰ τέσσαρα μέρη τῆς γῆς, καθὼς τὸ λέγει καὶ ὁ Προφήτης Ἡσαΐας εἰς τὸ ἑνδέκατον κεφάλαιον· «Καὶ τοὺς διεσπαρμένους Ἰούδα συνάξει ἐκ τῶν τεσσάρων πτερύγων τῆς γῆς» (Ἡσαΐας ια’ 12). Κατὰ δεύτερον δὲ τρόπον, ἵνα πληρωθῶσι καὶ οἱ λόγοι τῶν Προφητῶν, ὅσους προεῖπον, ὅτι διὰ Σταυροῦ μέλλει νὰ γίνῃ ὁ θάνατος τοῦ Χριστοῦ. Ποῖαι δὲ εἶναι αἱ προφητεῖαι αὗται, ἄκουσον.

Ὁ μὲν Μωϋσῆς λέγει εἰς τὸ εἰκοστὸν ὄγδοον, κεφάλαιον τοῦ Δευτερονομίου· «Ὄψεσθε (ἤτοι, θέλετε ἴδει), τὴν ζωὴν ὑμῶν κρεμαμένην, ἀπέναντι τῶν ὀφθαλμῶν ὑμῶν» (Δευτ. κη’ 66). Ὁ δὲ Ἡσαΐας εἰς τὸ πεντηκοστὸν τρίτον Κεφάλαιον· «Οὗτος τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν φέρει καὶ περὶ ἡμῶν ὀδυνᾶται· καὶ ἡμεῖς ἐλογισάμεθα αὐτὸν ἐν πόνῳ καὶ ἐν πληγῇ ὑπὸ Θεοῦ καὶ ἐν κακώσει· αὐτὸς δὲ ἐτραυματίσθη διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν» (Ἡσαΐας νγ’ 4-5).


Ὑποσημειώσεις

[1] Θευδᾶς· ἡγέτης Ἰουδαϊκῆς ἐπαναστατικῆς κινήσεως συνισταμένης ἐκ τετρακοσίων ἀνδρῶν, ἥτις ἐθεώρει τοῦτον ὡς Μεσσίαν. Ὁ Θευδᾶς ἐξετελέσθη ὡς στασιαστὴς ὑπὸ τῶν Ρωμαίων, χρόνον τινὰ ἐνωρίτερον τοῦ Χριστοῦ. Τοῦτον ἀναφέρει ὁ θεῖος Λουκᾶς ἐν ταῖς Πράξεσι (εʹ 36).
[2] Ἡ νῆσος Ποντία ἰταλιστὶ ὀνομάζεται Πόντζια.
[3] Κατὰ τὸν ἀείμνηστον Ἰωὴλ Γιαννακόπουλον («Ἡ Παλαιὰ Διαθήκη», τόμ. Αʹ σελ. 31), μονὰς τῶν ἑβραϊκῶν ἀργυρῶν νομισμάτων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης εἶναι τὸ τάλαντον, βάρους 34,5 κιλῶν, ὅπερ ὑποδιαιρεῖται εἰς 60 μνᾶς, βάρους 575 γραμμαρίων ἑκάστη.
[4] Βλέπε ἐν τόμῳ Ιʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας».
[5] Σ.τ.Ε. Ἡ ἀπάντησις εἰς τὸ παρὸν ἐρώτημα συνεγράφη ἐξ ἀρχῆς ὑπὸ τῆς ὁμάδος τῶν ἐπιμελητῶν τῆς παρούσης ἐκδόσεως, πρὸς ὀρθοτέραν καὶ ἐπιστημονικῶς πληρεστέραν ἐνημέρωσιν τοῦ φιλομαθοῦς ἀναγνωστικοῦ κοινοῦ.
[6] Περὶ τῆς χρήσης τῶν Ἀραμαϊκῶν ὡς καθομιλουμένην γλῶσσαν, ὑπενθυμίζομεν τὰς ἐν τῇ Καινῇ Διαθήκῃ ἀπαντώσας λέξεις καὶ φράσεις· ρακὰ (Ματθ. εʹ 41), μαμωνᾶς (Ματθ. ϛʹ 24), Γολγοθᾶ (Ματθ. κζʹ 33), Ἠλί, Ἠλί, λαμὰ σαβαχθανὶ (Ματθ. κζʹ 46), ταλιθὰ κούμι (Μάρκ. εʹ 41), ἐφφαθὰ (Μάρκ. ζʹ 34), ἀββᾶ (Μάρκ. ιδʹ 36), Βηθσαϊδὰ (Ἰωάν. εʹ 2), Γαββαθᾶ (Ἰωάν. ιθʹ 13), Ἀκελδαμὰ (Πραξ. αʹ 19), μαρὰν ἀθὰ (Αʹ Κορ. ιϛʹ 22), Ἀρμαγεδὼν (Ἀποκ. ιʹ 16).
[7] Περὶ τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος Λογγίνου τοῦ Ἑκατοντάρχου βλέπε ἐν τόμῳ Ιʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας», τῇ ιϛʹ (16ῃ) τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου.
[8] Βλέπε περὶ τῆς Ἁγίας ταύτης ἐν τόμῳ Ζʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας», τῇ κβʹ (22ᾳ) τοῦ μηνὸς Ἰουλίου.