Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ ὁ Ὅσιος καὶ θεοφόρος πατὴρ ἡμῶν ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ὁ ἐν τῷ Ὀλύμπῳ ἐν εἰρήνῃ τελειοῦται.

Τὸ καιρὸν ἐκεῖνον ἐπῆγεν ὁ Πατριάρχης Ἱερεμίας [6] δι’ ἀναγκαίαν ὑπόθεσιν εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα, εἰς τὰ ὁποῖα καὶ οἱ δύο ἄλλοι Πατριάρχαι συνήχθησαν. Ὁ δὲ Ἅγιος εἶχε πόθον πολὺν νὰ λάβῃ ἀπὸ τοὺς τέσσαρας Πατριάρχας συγχωρητικὰ γράμματα. Ἀπελθὼν λοιπὸν εἰς τὴν Θεσσαλονίκην εἰσῆλθεν εἰς πλοῖον καὶ ἔπλευσεν εἰς Αἴγυπτον, ἐκεῖθεν δὲ εἰς Ἱεροσόλυμα. Ἀφοῦ δὲ ἐπέτυχε τοῦ ποθουμένου, ἐπέστρεψε πάλιν διὰ θαλάσσης καὶ καθὼς ἔπλεον ἔγινε τοσαύτη τρικυμία, ὥστε ἔμελλε νὰ καταποντισθῇ τὸ πλοῖον εἰς ὀλίγον διάστημα. Τότε ὁ Ἅγιος, βλέπων τὸν ἐπικρεμάμενον κίνδυνον, ἐλυπήθη ὅτι ἔμελλε νὰ συναπολεσθῇ μὲ βαρβάρους καὶ ἐδεήθη μετὰ δακρύων πρὸς τὸν Δεσπότην Χριστόν, ταῦτα μὲ πίστιν ἀνόθευτον λέγων· «Σῶσόν με, Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, καθὼς ἔσωσας τοὺς μαθητάς Σου κινδυνεύοντας, ὅτι Σὺ ἐξουσιάζεις τὴν θάλασσαν καὶ καταπραΰνεις τὸν σάλον τῶν κυμάτων αὐτῆς ὅταν βούλεσαι».

Ταῦτα τοῦ Ὁσίου προσευξαμένου μὲ δάκρυα (ὢ τῆς πρὸς τοὺς φιλοῦντας σε, Χριστέ, χρηστότητος, ἀγάπης καὶ οἰκειότητος!) παρευθὺς ἔπαυσεν ἡ ταραχὴ τῆς θαλάσσης καὶ ἐγένετο γαλήνη θαυμασία. Οἱ δὲ ἀγνώμονες βάρβαροι, ἀντὶ νὰ εὐχαριστήσουν τὸν Ὅσιον, τὸν ἐφθόνησαν καὶ ἠβουλήθησαν νὰ τὸν ρίψουν εἰς τὸ πέλαγος, λέγοντες ὅτι τὴν θάλασσαν ἐμάντευσε, διότι ὕψωσε τὴν Παναγίαν ὁ Ἅγιος, κατὰ τὴν συνήθειαν. Ἀλλὰ ἡ θεία χάρις, ἥτις τὸν ἐφύλαττεν εἰς πολλῶν ὠφέλειαν, τοὺς ἠμπόδισεν ἀπὸ τοιοῦτον ἐπιχείρημα, φωτίζουσα ἕνα ναύτην, ὅστις ἦτο φιλανθρωπότερος καὶ συνεβούλευσε τοὺς ἄλλους νὰ μὴ τὸν πνίξωσι. Λυτρωθεὶς λοιπὸν ὁ Ὅσιος ἀπὸ τὴν ἐπιβουλήν, μὲ τὴν συμβουλὴν τοῦ ἀνθρώπου ἐκείνου ἔφθασεν εἰς τὸ Μοναστήριον. Ἰδόντὲς δὲ αὐτὸν οἱ ἀδελφοὶ ἐχάρησαν, διότι ἀκόμη τὸν ἐχρειάζοντο νὰ τοὺς καταρτίσῃ μὲ νουθεσίας πρὸς εὐταξίαν καὶ βελτίωσιν. Ὡσαύτως ηὐφράνθη καὶ ὁ Ἅγιος καὶ ἐδόξασε τὸν Κύριον, βλέπων αὐτοὺς ὅτι ἐφύλαττον τὰς παραγγελίας του. Διηγήθη δὲ καὶ τὰ συμβάντα εἰς τὴν θάλασσαν πρὸς τὸν Πνευματικὸν Ματθαῖον ἀπόκρυφα. Μετὰ ταῦτα ἐπλήθυναν τὰ κελλία καὶ οἱ ἀδελφοὶ πάντες εἰς τὰς ἀρετὰς προέκοπτον θείᾳ δυνάμει καὶ χάριτι. Καὶ ὄχι μόνον τὰ Κοινόβια ηὔξανον, ἀλλὰ καί τινα Καθίσματα [7] ἔγιναν, ἐκ τῶν ὁποίων δὲν ὑπῆρχον πρότερον εἰς τὴν Σκήτην καὶ καθ’ ἑκάστην προέκοπτον ὅτι πρὶν ἔλθῃ εἰς τὴν Βέροιαν ὁ Ὅσιος, πολὺ ὀλίγοι καὶ σπάνιοι εὑρίσκοντο οἱ ἐνάρετοι. Ἀλλὰ μετὰ τὴν αὐτοῦ ἐπέλευσιν, πολλοὶ τὴν πολιτείαν αὐτοῦ ζηλώσαντες ἐγέμισαν τὰ περίχωρα, ὄχι μόνον ἄνδρες, ἀλλὰ καὶ γυναῖκες καὶ παιδία ἔφευγον ἀπὸ τὰς οἰκίας των διὰ τὴν Οὐράνιον Βασιλείαν καὶ ἐμόναζον.


Ὑποσημειώσεις

[1] Ἐν ἄλλοις γράφεται Σθλάτενα. Κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν, πρόκειται περὶ τοῦ χωρίου, ὅπερ μέχρι πρὸ 35ετίας περίπου ὠνομάζετο Σκλάταινα, ἤδη δὲ ἔχει μετονομασθῆ εἰς Ρίζωμα, ἀπέχον περὶ τὰ 14 χιλιόμετρα τῆς πόλεως τῶν Τρικκάλων.

[2] Κατὰ τὴν ζοφερὰν διὰ τὸν ἑλληνικὸν γένος καὶ γενικώτερον διὰ τὸν Χριστιανισμὸν ἐποχὴν ἐκείνην (ἀρχαὶ τῆς ΙϚ’ ἑκατονταετηρίδος), ὅτε ὁ Ἑλληνισμὸς ἐστέναζεν ὑπὸ τὴν δουλείαν τοῦ κατακτητοῦ, οἱ δὲ Χριστιανοὶ τῆς Ἀνατολῆς ὑφίσταντο τὴν σκληροτέραν δοκιμασίαν, τὸ Ἅγιον Ὄρος ἀπήλαυε ποιᾶς τινος σχετικῆς ἐλευθερίας, χάρις εἰς τὰ προνόμια τὰ ὁποῖα εἶχον παραχωρήσει εἰς αὐτὸ οἱ κατακτηταὶ σουλτᾶνοι. Τὴν ἐλευθερίαν ὅμως αὐτὴν οἱ Ἁγιορεῖται ἐξηγόραζον δι’ ἁδροτάτων καταβολῶν χρυσίου καὶ ἀργυρίου, τὸ ὁποῖον ὅμως δυσκόλως ἐξευρίσκετο, διότι ἠφάνιζεν αὐτὸ ἡ ἀπληστία τῶν κατακτητῶν. Πρὸς ἐξοικονόμησιν ὅθεν τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τὴν καταβολὴν τῶν βαρυτάτων φόρων ἠναγκάζοντο νὰ προσφεύγουν εἰς τοὺς ὁμοδόξους τῶν ἐλευθέρων χωρῶν, ὧν μία ἦτο καὶ ἡ Βλαχία, ὑποτελὴς μὲν καὶ αὕτη εἰς τοὺς σουλτάνους, ἀλλ’ ἐσωτερικῶς ἐλευθέρα. Οἱ ἡγεμόνες τῆς Βλαχίας ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἀφ’ ἧς μετέβη ἐκεῖ (1499) ὁ Πατριάρχης Νήφων ὁ Β’ (βλέπε ἡμέτερον «Μέγαν Συναξαριστὴν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας», Τόμος ΙΑ’), προσέφερον μεγάλα βοηθήματα εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος. Πρὸς τὸν σκοπὸν ὅθεν τοῦτον μετέβαινον τότε ἐκεῖ οἱ προεστῶτες τοῦ Ὄρους.

[3] Θηκαρᾶς ἦτο μέγα βιβλίον, τὸ ὁποῖον περιεῖχεν ἀναριθμήτους κατανυκτικὰς εὐχὰς καὶ ἐχρησιμοποιεῖτο ὑπὸ τῶν Ὀρθοδόξων ὡς προσευχητάριον ἢ εὐχολόγιον. Τοῦτο ἐξεδόθη τὸ πρῶτον ἐν Βενετίᾳ τὸ 1683 ὑπὸ Ἀγαπίου τοῦ Κρητός, ἔκτοτε δὲ ἐξεδόθη ἐπανειλημμένως.

[4] Μονὴ τῶν Βουλγάρων ἐλέγετο τότε ἡ Μονὴ τοῦ Φιλοθέου, διότι κατῴκουν εἰς αὐτὴν Μοναχοὶ Βούλγαροι.

[5] Ἡ μνήμη τοῦ Ὁσίου τούτου Ἀντωνίου τοῦ Νέου ἑορτάζεται κατὰ τὴν 17ην Ἰανουαρίου (βλέπε σελ. 369-371 τοῦ ἀνὰ χεῖρας τόμου).

[6] Πρόκειται περὶ τοῦ Πατριάρχου Ἱερεμίου τοῦ Α’, πατριαρχεύσαντος ἀπὸ τὸ 1520-1545. Κατὰ τὸ ταξίδιον αὐτὸ τοῦ Ἱερεμίου Α’ ἐπωφεληθέντες οἱ ἐχθροί του προσέφεραν εἰς τὸν σουλτᾶνον 4000 χρυσᾶ νομίσματα καὶ ἐπέτυχαν νὰ ἀνακηρύξουν Πατριάρχην τὸν Ἰωαννίκιον Α’ (1523). Τοῦτο μαθόντες οἱ λοιποὶ Πατριάρχαι, εὑρισκόμενοι εἰσέτι εἰς Ἱεροσόλυμα, ἀφώρισαν τὸν Ἰωαννίκιον καὶ ἐπέτυχον τὴν εἰς τὸν θρόνον ἀποκατάστασιν τοῦ Ἱερεμίου.

[7] Κάθισμα ὀνομάζεται παρὰ τοῖς Μοναχοῖς κελλίον ἡσυχαστικὸν μακρὰν τοῦ Μοναστηρίου εὑρισκόμενον, ἀλλ’ ἐξ αὐτοῦ ἐξαρτώμενον, εἰς τὸ ὁποῖον διαμένουν εἷς ἢ περισσότεροι Μοναχοί.

[8] Ἀσφαλῶς τοῦτο εἶναι τὸ σημερινὸν χωρίον Μαλαθριά, ὑπαγόμενον εἰς τὴν Κοινότητα Δίου τοῦ νομοῦ Πιερίας (Κατερίνης), κείμενον εἰς τοὺς βορείους πρόποδας τοῦ ὄρους Ὀλύμπου.

[9] Τουρία ἢ Τουργιὰ εἶναι τὸ παλαιὸν ὄνομα τοῦ σημερινοῦ χωρίου Γανόχωρα.