Τῇ ΙΓ’ (13ῃ) τοῦ αὐτοῦ μηνὸς μνήμη τοῦ ἐν Ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν ΙΩΑΝΝΟΥ Ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως τοῦ Χρυσοστόμου.

Ἀφοῦ δὲ ὑπέγραψαν ἐκείνην τὴν ψευδοκαθαίρεσιν, ἀπέστειλαν καὶ εἰς τὸν βασιλέα ἀναφοράν, ἥτις ἔλεγε ταῦτα· «Γίνωσκε, κράτιστε βασιλεῦ, ὅτι τὸν Ἰωάννην τὸν καθῃρέσαμεν διὰ πολλὰ καὶ μεγάλα ἐγκλήματα, δι’ ἃ δὲν παρουσιάσθη νὰ ἀπολογηθῇ· ὅθεν δὲν μένει ἄλλο παρὰ νὰ διατάξῃ ἡ βασιλεία σου ὅπως ἐξορισθῇ εἰς τόπον μακρινόν, διὰ νὰ μὴ ποιῇ σκάνδαλα».

Ταύτην τὴν ἀναφορὰν ἰδὼν ὁ βασιλεὺς καὶ πιστεύσας εἰς αὐτούς, ὡς τάχα εἰς Ἀρχιερεῖς, διέταξε νὰ ἐξορίσουν τὸν Ἅγιον· καὶ διὰ νὰ μὴ γένηται σύγχυσις τοῦ λαοῦ, διότι ὥρμησεν ὁ λαὸς νὰ φονεύσωσι τὸν Θεόφιλον, διὰ νυκτὸς ἔβαλον τὸν Ἅγιον εἰς βασιλικὸν πλοῖον, σύροντες αὐτὸν βιαίως, τὸν διεπέρασαν δὲ ἀπὸ τὸ στενὸν τῆς πόλεως πρὸς τὴν Μαύρην θάλασσαν, εἰς πόλιν ὀνομαζομένην Πραίνεστον. Μετὰ δὲ ταῦτα ἔγραψεν ὁ Θεόφιλος γράμματα καὶ πρὸς τὸν Πάπαν Ρώμης Ἰννοκέντιον, λέγων πρὸς αὐτόν, ὅτι καθῄρεσαν τὸν Ἅγιον. Ἐκεῖνος δὲ πρὸς μὲν τὸν Θεόφιλον δὲν ἀπήντησεν, ὡς ἀνάξιον τῆς ἀρχιερωσύνης, πρὸς δὲ τὸν βασιλέα Ἀρκάδιον ἔγραψεν ὀνειδιστικοὺς καὶ ἀφοριστικοὺς λόγους, ὅτι ἤκουσε τὴν γυναῖκα του καὶ ἐξώρισε τοιοῦτον φωστῆρα τῆς οἰκουμένης.

Ἀφοῦ λοιπὸν ἐξώρισαν τὸν Ἅγιον, ἠθέλησαν νὰ καθαιρέσουν καὶ τὸν Μητροπολίτην τῆς Ἐφέσου Ἡρακλείδην, τὸν ὁποῖον εἶχε χειροτονήσει ὁ Ἅγιος, ὅταν ἐπῆγεν εἰς τὴν Ἔφεσον. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἦτο ἐκεῖ τότε παρών, διὰ τοῦτο δὲν συνεφώνησαν οἱ Ἀρχιερεῖς· διότι οἱ μὲν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἔλεγον, ὅτι δὲν πρέπει ἀπόντα νὰ τὸν καθαιρέσωμεν· οἱ δὲ Ἀλεξανδρεῖς ἀντέλεγον, ὅτι πρέπει νὰ τὸν καθαιρέσωσι καὶ ἐν ἀπουσίᾳ του, διότι εἶναι ὠριγενιστής· τέλος φιλονικοῦντα ἀμφότερα τὰ μέρη τῶν Ἀρχιερέων, ἦλθον καὶ εἰς χεῖρας, οἱ δῆθεν μιμηταὶ τοῦ Χριστοῦ, ὅστις «λοιδορούμενος οὐκ ἀντελοιδώρει», ἠκολούθησαν δὲ καὶ πληγαὶ καὶ ἐκ τῶν πληγῶν θάνατοι. Τὶς νὰ ἀκούσῃ τοὺς τοιούτους προβατοσχήμους λύκους καὶ νὰ μὴ φρίξῃ; Ἀλλὰ ἀκούσατε καὶ τὶ ἀκόμη ἔπραξεν ὁ θεομισὴς Θεόφιλος ἐναντίον τῶν Μακρῶν ἀδελφῶν, ἤτοι τοῦ Διοσκόρου καὶ τῶν ἀδελφῶν του καὶ τῶν ἄλλων πεντήκοντα συνακολούθων των, ὡς καὶ διὰ τὰ βιβλία τοῦ Ὠριγένους, τὰ ὁποῖα τὰ ἀνεθεμάτισεν, ὕστερα ὅμως ἐδέχθη· ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐγένοντο μετὰ ταῦτα.

Κατὰ δὲ τὴν νύκτα ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐξώρισαν τὸν Ἅγιον, σεισμὸς μέγας ἐγένετο καθ’ ὅλην τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ φόβος ἀόρατος ἐπέπεσεν εἰς τὰ ἀνάκτορα τοῦ βασιλέως καθόσον οὐδεὶς τῶν ἐντὸς αὐτῶν ἠδυνήθη νὰ κοιμηθῇ πλέον.


Ὑποσημειώσεις

[1] Εἰς τὸν ἐν τῷ «Νέῳ Θησαυρῷ» Βίον τοῦ Ἁγίου, καθὼς καὶ ἐν τῷ Συναξαρίῳ τῶν Μηναίων, γράφεται ἐνταῦθα ὅτι οὗτος μετέβη καὶ συνεπλήρωσε τὰς σπουδάς του εἰς τὰς Ἀθήνας, ἡ περικοπὴ ὅμως αὕτη ἀπηλείφθη, διότι οὔτε ὁ Παλλάδιος, οὔτε ὁ Νικόδημος, οὔτε ἄλλος τις ἱστορικὸς ἀναφέρει ὅτι ὁ θεῖος Χρυσόστομος ἦλθε χάριν σπουδῶν εἰς τὰς Ἀθήνας. (Τὸν ὑπὸ τοῦ Παλλαδίου συγγραφέντα Βίον τοῦ θείου Χρυσοστόμου βλέπε ἐν τῇ Patrologia Graeca τοῦ Ἀββᾶ Migne τόμ. 47 στ. 5, ὑπὸ τὸν τίτλον «Διάλογος ἱστορικὸς Παλλαδίου Ἐπισκόπου Ἑλενουπόλεως ... πρὸς Θεόδωρον Διάκονον Ρώμης – Περὶ βίου καὶ πολιτείας τοῦ μακαρίου Ἰωάννου Ἐπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως τοῦ Χρυσοστόμου»).

[2] Περὶ τοῦ Ἁγίου Μελετίου βλέπε εἰς τὴν ιβʹ (12ην) Φεβρουαρίου (Τόμος Βʹ) τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας».

[3] Ἀξίζει νὰ σημειωθῇ ἐνταῦθα ὅτι ὁ Μαρκίων οὗτος ἦτο υἱὸς τοῦ Ἐπισκόπου τῆς Σινώπης καὶ ἐγένετο πιθανὸν καὶ ὁ ἴδιος Ἐπίσκοπος. Ὅταν ὅμως ἔγινεν αἱρετικός, ἀφωρίσθη ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν Ἐπίσκοπον πατέρα του καὶ ἔφυγεν εἰς Ρώμην, ὅπου καὶ ἀπέθανε.

[4] Ἀντίφωνον λέγεται ἓν μέλος ἢ τροπάριον, τὸ ὁποῖον ψάλλει ὁ χορός, ἔπειτα τὸ αὐτὸ ἐκεῖνο ψάλλει καὶ ὁ ἕτερος χορὸς μὲ τὸν αὐτὸν ἦχον, ὅπως εἶναι πολλὰ τοιαῦτα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν μας. Λέγουσι δὲ ὅτι ὁ Ἅγιος Ἰγνάτιος ὁ Θεοφόρος παρέδωκεν ἀπ’ ἀρχῆς εἰς τοὺς Χριστιανοὺς τῆς Ἀντιοχείας νὰ τὰ ψάλλωσιν, οὐχὶ κατ’ ἐπίνοιαν ἰδίαν, ἀλλὰ διότι εἶδεν ἀποκάλυψιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἵσταντο οἱ Ἅγγελοι εἰς δύο χοροὺς καὶ ἔψαλλον ὕμνον εἰς τὴν Ἁγίαν Τριάδα καὶ ὅ,τι ἔλεγεν ὁ εἷς χορὸς τῶν Ἀγγέλων, αὐτὸ ἀπεκρίνετο καὶ ὁ ἄλλος· διατηρεῖται δὲ ἡ τοιαύτη συνήθεια, ἡ ἁγία καὶ ἐπαινετή, μέχρι τῆς σήμερον.

[5] Ἡ Οὐαλεντινούπολις ἦτο πόλις κειμένη ἐπὶ τῶν ὀρέων τῆς Γιλβέας.

[6] Περὶ τῆς Ἐφέσου βλέπε ἐν τῇ ὑποσημειώσει τῶν σελ. 185-186.

[7] Οὗτος ἑορτάζεται κατὰ τὴν δʹ (4ην) Φεβρουαρίου (βλέπε Τόμον Βʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας»).

[8] Αὕτη νῦν καλεῖται ὑπὸ τῶν Τούρκων Κιόκ-Σούν.

[9] Αὕτη νῦν καλεῖται ὑπὸ τῶν Τούρκων Γιαρμπούζ.

[10] Ἡ Πιτυοῦς ἦτο πόλις μεγάλη ἄλλοτε, τότε δὲ κατερειπωμένη κειμένη εἰς τὸ βάθος τοῦ Εὐξείνου Πόντου παρὰ τοὺς πρόποδας τοῦ Καυκάσου, εἰς τὰ ἔσχατα δηλαδὴ ὅρια τοῦ Βυζαντινοῦ Κράτους περιστοιχιζομένη ἀπὸ ἀγρίους καὶ βαρβάρους εἰδωλολάτρας.

[11] Δύο ἀρχαιόταται πόλεις τῆς ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ Καππαδοκίας ἔφερον τὸ ὄνομα Κόμανα, ἡ μία τῆς ἄνω Καππαδοκίας καὶ ἡ ἑτέρα τῆς Καππαδοκίας τοῦ Πόντου ἡ δευτέρα ὑπῆρξε ἀποικία τῆς πρώτης. Ὁ θεῖος Χρυσόστομος ἐτελεύτησεν εἰς τὰ Ποντικὰ Κόμανα, εἰς τὰ ὁποῖα σῴζεται ἄχρι τοῦ νῦν ὁ τάφος του. Ταῦτα μετωνομάσθησαν ὑπὸ τῶν Τούρκων Κιουμενέκ, εὑρίσκονται δὲ πλησίον τῆς Τουρκικῆς πόλεως Τοκάτ.

[12] Βλέπε αὐτοὺς ὀνομαστὶ ἐν τῇ ὑποσημειώσει τῆς σελ. 390.