Τῇ ΙΓ’ (13ῃ) τοῦ αὐτοῦ μηνὸς μνήμη τοῦ ἐν Ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν ΙΩΑΝΝΟΥ Ἀρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως τοῦ Χρυσοστόμου.

Ὁ δὲ Ἅγιος ἔτυχε τότε εἰς τὸ Πατριαρχεῖον καὶ συνωμίλει μετὰ τεσσαράκοντα Ἀρχιερέων φίλων του, οἵτινες ἔκλαιον διὰ τὴν ἄδικον καὶ παράνομον Σύνοδον τοῦ Θεοφίλου, καὶ ἔλεγον, ὅτι κάλλιον εἶναι νὰ ἀφήσωσι τοὺς θρόνους των, παρὰ νὰ συλλειτουργήσωσι μὲ τοὺς Ἀρχιερεῖς ἐκείνους ἢ νὰ ὑπογράψωσιν εἰς τὴν καθαίρεσιν τοῦ Ἁγίου. Ὁ δὲ Ἅγιος τοὺς παρηγόρει, λέγων· «Ἐὰν μὲ ἀγαπᾶτε, συλλειτουργήσατε μὲν μετ᾽ ἐκείνων, διὰ νὰ μὴ γίνῃ σχίσμα εἰς τὴν Ἁγίαν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, εἰς δὲ τὴν καθαίρεσίν μου μὴ ὑπογράψετε, διότι δὲν γνωρίζω τι ἀπ᾽ ὅσα μὲ κατηγοροῦσι».

Λέγοντος τοῦ Ἁγίου ταῦτα, ἔφθασαν καὶ οἱ ἀπεσταλμένοι ὑπὸ τῆς παρανόμου Συνόδου φέροντες τὴν ἀπόφασιν, ἥτις διελάμβανε ταῦτα. «Ἡ Ἁγία Σύνοδος, ἡ ἐπὶ Δρῦν ἀθροισθεῖσα, τῷ Ἰωάννῃ»· ὤ τῆς ἀπωλείας! μόνοι των ὠνομάζοντο Ἅγιοι καὶ τὴν μικρὰν Σύνοδόν των Ἁγίαν ὠνόμασαν, τὸν δὲ Ἅγιον οὐδὲ κἂν Πατριάρχην ὠνόμασαν, ἀλλ’ ἁπλῶς Ἰωάννην, πρὸ τῆς ἐξετάσεως ποιοῦντες αὐτοὶ τὴν ἀπόφασιν. Ἔγραφον δὲ ἐν συνεχείᾳ τὰ ἑξῆς· «Λιβέλλους ἐδεξάμεθα κατὰ σοῦ, πολλῶν αἰτιαμάτων μεστούς· χρὴ οὖν ἀπαντῆσαί σε τὸν ὑπὲρ αὐτῶν ὑφέξοντα λόγον»· ἤτοι, πρέπει νὰ ἔλθῃς νὰ δώσῃς ἀπόκρισιν διὰ τὰ ἐγκλήματα ταῦτα. Ὁ δὲ Ἅγιος ἔστειλε πρὸς αὐτοὺς τρεῖς Ἐπισκόπους, Δημήτριον τὸν Πισινοῦντος, Εὐλύσιον τὸν Ἀπαμείας, Λουππικιανὸν τὸν Ἀπιαρίας καὶ δύο Ἱερεῖς, νὰ εἴπωσι πρὸς ἐκείνους τοιαῦτα· «Ἐγὼ δὲν ἀποφεύγω ἀπὸ τὴν Σύνοδόν σας, Ἅγιοι Ἀρχιερεῖς, ἔστω καὶ ἐὰν εἶσθε καὶ ἄλλοι ἑκατόν, ἀλλὰ παραμερίζω ἀπὸ τὸν φανερὸν ἐχθρόν μου, τὸν Θεόφιλον, ὁ ὁποῖος, πρὶν ἀπαντήσῃ διὰ τὰ ἴδια αὐτοῦ ἐγκλήματα, γίνεται κριτὴς ἐναντίον μου καὶ ταῦτα τοῦ νόμου ἐμποδίζοντος, καθὸ διακελεύοντες τὸν ἀπὸ τῆς Αἰγύπτου μὴ κρίνειν εἰς τὰ σύνορα τῆς Θρᾴκης».

Οἱ μὲν ἀπεσταλμένοι ὑπὸ τοῦ Ἁγίου τοιαῦτα εἶπον· οἱ δὲ, λύκοι καὶ οἱ ποιμένες, συλλαβόντες τοὺς Ἀρχιερεῖς καὶ Ἱερεῖς ἐκείνους, τοὺς ἔσυραν δέροντες καὶ σχίσαντες τὰ ἐνδύματά των ἔβαλον ἕκαστον εἰς τὰ σίδερα, ἅτινα εἶχον ἑτοιμάσει διὰ τὸν Ἅγιον. Καὶ διὰ νὰ μὴ φαίνεται εἰς τὸ φανερὸν ἡ κακουργία των, τοὺς ἐφυλάκισαν εἰς κεκρυμμένον τόπον πρὸς ἐκφόβισιν τῶν ἄλλων, ἔπειτα ἐβιάσθησαν καὶ ὑπέγραψαν καὶ οἱ τεσσαράκοντα πέντε Ἀρχιερεῖς τὴν καθαίρεσιν τοῦ Ἁγίου, ἤρχισαν δὲ νὰ ὑπογράφουν κατὰ τὴν τότε συνήθειαν πρῶτον οἱ μικρότεροι καὶ τελευταῖον οἱ μεγαλύτεροι· ὑπέγραψε δὲ πρῶτος Ἐπίσκοπός τις Γυμνάσιος ὀνόματι καὶ τελευταῖος ὁ κακοῦργος Ἀλεξανδρείας Θεόφιλος.


Ὑποσημειώσεις

[1] Εἰς τὸν ἐν τῷ «Νέῳ Θησαυρῷ» Βίον τοῦ Ἁγίου, καθὼς καὶ ἐν τῷ Συναξαρίῳ τῶν Μηναίων, γράφεται ἐνταῦθα ὅτι οὗτος μετέβη καὶ συνεπλήρωσε τὰς σπουδάς του εἰς τὰς Ἀθήνας, ἡ περικοπὴ ὅμως αὕτη ἀπηλείφθη, διότι οὔτε ὁ Παλλάδιος, οὔτε ὁ Νικόδημος, οὔτε ἄλλος τις ἱστορικὸς ἀναφέρει ὅτι ὁ θεῖος Χρυσόστομος ἦλθε χάριν σπουδῶν εἰς τὰς Ἀθήνας. (Τὸν ὑπὸ τοῦ Παλλαδίου συγγραφέντα Βίον τοῦ θείου Χρυσοστόμου βλέπε ἐν τῇ Patrologia Graeca τοῦ Ἀββᾶ Migne τόμ. 47 στ. 5, ὑπὸ τὸν τίτλον «Διάλογος ἱστορικὸς Παλλαδίου Ἐπισκόπου Ἑλενουπόλεως ... πρὸς Θεόδωρον Διάκονον Ρώμης – Περὶ βίου καὶ πολιτείας τοῦ μακαρίου Ἰωάννου Ἐπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως τοῦ Χρυσοστόμου»).

[2] Περὶ τοῦ Ἁγίου Μελετίου βλέπε εἰς τὴν ιβʹ (12ην) Φεβρουαρίου (Τόμος Βʹ) τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας».

[3] Ἀξίζει νὰ σημειωθῇ ἐνταῦθα ὅτι ὁ Μαρκίων οὗτος ἦτο υἱὸς τοῦ Ἐπισκόπου τῆς Σινώπης καὶ ἐγένετο πιθανὸν καὶ ὁ ἴδιος Ἐπίσκοπος. Ὅταν ὅμως ἔγινεν αἱρετικός, ἀφωρίσθη ἀπὸ τὸν ἴδιον τὸν Ἐπίσκοπον πατέρα του καὶ ἔφυγεν εἰς Ρώμην, ὅπου καὶ ἀπέθανε.

[4] Ἀντίφωνον λέγεται ἓν μέλος ἢ τροπάριον, τὸ ὁποῖον ψάλλει ὁ χορός, ἔπειτα τὸ αὐτὸ ἐκεῖνο ψάλλει καὶ ὁ ἕτερος χορὸς μὲ τὸν αὐτὸν ἦχον, ὅπως εἶναι πολλὰ τοιαῦτα εἰς τὴν Ἐκκλησίαν μας. Λέγουσι δὲ ὅτι ὁ Ἅγιος Ἰγνάτιος ὁ Θεοφόρος παρέδωκεν ἀπ’ ἀρχῆς εἰς τοὺς Χριστιανοὺς τῆς Ἀντιοχείας νὰ τὰ ψάλλωσιν, οὐχὶ κατ’ ἐπίνοιαν ἰδίαν, ἀλλὰ διότι εἶδεν ἀποκάλυψιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἵσταντο οἱ Ἅγγελοι εἰς δύο χοροὺς καὶ ἔψαλλον ὕμνον εἰς τὴν Ἁγίαν Τριάδα καὶ ὅ,τι ἔλεγεν ὁ εἷς χορὸς τῶν Ἀγγέλων, αὐτὸ ἀπεκρίνετο καὶ ὁ ἄλλος· διατηρεῖται δὲ ἡ τοιαύτη συνήθεια, ἡ ἁγία καὶ ἐπαινετή, μέχρι τῆς σήμερον.

[5] Ἡ Οὐαλεντινούπολις ἦτο πόλις κειμένη ἐπὶ τῶν ὀρέων τῆς Γιλβέας.

[6] Περὶ τῆς Ἐφέσου βλέπε ἐν τῇ ὑποσημειώσει τῶν σελ. 185-186.

[7] Οὗτος ἑορτάζεται κατὰ τὴν δʹ (4ην) Φεβρουαρίου (βλέπε Τόμον Βʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας»).

[8] Αὕτη νῦν καλεῖται ὑπὸ τῶν Τούρκων Κιόκ-Σούν.

[9] Αὕτη νῦν καλεῖται ὑπὸ τῶν Τούρκων Γιαρμπούζ.

[10] Ἡ Πιτυοῦς ἦτο πόλις μεγάλη ἄλλοτε, τότε δὲ κατερειπωμένη κειμένη εἰς τὸ βάθος τοῦ Εὐξείνου Πόντου παρὰ τοὺς πρόποδας τοῦ Καυκάσου, εἰς τὰ ἔσχατα δηλαδὴ ὅρια τοῦ Βυζαντινοῦ Κράτους περιστοιχιζομένη ἀπὸ ἀγρίους καὶ βαρβάρους εἰδωλολάτρας.

[11] Δύο ἀρχαιόταται πόλεις τῆς ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ Καππαδοκίας ἔφερον τὸ ὄνομα Κόμανα, ἡ μία τῆς ἄνω Καππαδοκίας καὶ ἡ ἑτέρα τῆς Καππαδοκίας τοῦ Πόντου ἡ δευτέρα ὑπῆρξε ἀποικία τῆς πρώτης. Ὁ θεῖος Χρυσόστομος ἐτελεύτησεν εἰς τὰ Ποντικὰ Κόμανα, εἰς τὰ ὁποῖα σῴζεται ἄχρι τοῦ νῦν ὁ τάφος του. Ταῦτα μετωνομάσθησαν ὑπὸ τῶν Τούρκων Κιουμενέκ, εὑρίσκονται δὲ πλησίον τῆς Τουρκικῆς πόλεως Τοκάτ.

[12] Βλέπε αὐτοὺς ὀνομαστὶ ἐν τῇ ὑποσημειώσει τῆς σελ. 390.