Τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ ὁ Ὅσιος Πατὴρ ἡμῶν ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ὁ Σιναΐτης, ὁ καὶ ἐν Ἁγίῳ Ὄρει ἀσκήσας ἐν εἰρήνῃ τελειοῦται.

Τοῦτο ἔπραξε καὶ ὁ σεβάσμιος οὗτος Ἀββᾶς Νικόλαος καὶ ὄχι μόνον ἐγκατέλειψε τιμὰς καὶ δόξας ἀνθρωπίνας, ὡς ἓν βάρος μάταιον καὶ περισσόν, ἀλλὰ κατεφρόνησε καὶ γηρατεῖα καὶ χρόνους καὶ ὁδηγῶν τὸν ἑαυτόν του μὲ ὑποταγήν, τὸν ἔρριψεν εἰς τοὺς ὡραίους πόδας τοῦ Ὁσίου καὶ ἀνεδέχθη μετὰ χαρᾶς τὸν ἀγῶνα καὶ τὸν κόπον τῆς ὑποταγῆς, ὡς νὰ εὗρε, κανὲν μεγάλον εὕρημα· ὅθεν καὶ παραδίδων τὴν θέλησίν του εἰς τὴν γλυκύτητα τῶν λόγων του καὶ εἰς τὴν ὁδηγίαν του, ἔγινε δόκιμος εἰς πᾶσαν ἀρετὴν καὶ μάλιστα τὴν ταπείνωσιν, ὑπερβὰς ὅλους τοὺς συναδέλφους του.

Ἀλλὰ καὶ τὴν οἰκονομίαν τὴν ὁποίαν ἔκαμνεν εἰς τοὺς ὑποτακτικούς του ὁ θεῖος Πατὴρ πρέπει ὅλοι νὰ θαυμάσωμεν. Διότι ὁπόταν ἤθελε νὰ διορθώσῃ κανένα μαθητήν του, ὅστις ἔπταιε, στοχαζόμενος μὲ τὸ διορατικὸν τῆς ψυχῆς τὸ συμφέρον εἰς τὸν ὑποτακτικόν, ἐξαίφνης τὸν ὠνείδιζε, ὠνόμαζε τοῦτον κακόγηρον καὶ σαπρὸν γέροντα, ὅτι κατεγήρασεν εἰς τὰ κακὰ καὶ κανένα καλὸν δὲν ἔκαμεν· ἀκόμη τὸν ἔλεγε καὶ ὀκνηρὸν καὶ ὅτι ἀμελεῖ τὴν σωτηρίαν του. Πολλάκις δὲ ἐπρόσταζε καὶ κανένα Μοναχὸν μὲ αὐστηρότητα καὶ ἀπεμάκρυνε τὸν τοιοῦτον ἀπὸ τὴν τράπεζαν, οἰκονομῶν μὲ κάθε τρόπον τὸ συμφέρον τῆς ψυχῆς του. Ταῦτα λοιπὸν ἀκούσας ὁ τοῦ Χριστοῦ Ἀθλητὴς Ἀββᾶς Νικόλαος προσέπεσεν εἰς τοὺς πόδας τοῦ Ἁγίου μὲ πολλὴν ταπεινοφροσύνην καὶ ἔκλαιεν. Ἀλλ’ ἐγώ, διηγούμενος ταῦτα, συστέλλομαι κατὰ τὴν ψυχὴν καὶ ἔμπλεως δακρύων πληροῦμαι ἀπὸ θαυμασμόν στοχαζόμενος τοῦτον τὸν σεβάσμιον Γέροντα ἐξηπλωμένον εἰς τοὺς πόδας τοῦ διδασκάλου. Σὺ δὲ ὁ ἀκροατὴς στοχάσου καὶ θαύμαζε, τὴν οἰκονομίαν, τὴν ὁποίαν ἔκαμνεν ὁ θεῖος ἐκεῖνος Πατήρ· διότι ἀφοῦ ὠνείδιζε τοιουτοτρόπως τὸν μαθητὴν ἐκεῖνον, ὅστις ἔσφαλεν, ὕστερον τὸν ἐνουθέτει καὶ συγχωρῶν αὐτὸν τὸν ἀπέλυε μὲ μεγάλον κέρδος τῆς ψυχῆς του.

Ταῦτα λοιπὸν ὅσα εἶπον, εἶναι ὀλίγα ἐκ τῶν πολλῶν, ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διηγηθῇ τις κατὰ μέρος ὅλα τὰ κατορθώματα τοῦ Ὁσίου. Σὺ δὲ ἀγαπητέ, ἴδε ἄλλον μαθητὴν τοῦ θείου Γρηγορίου, τὸν ἀξιοθαύμαστον Μάρκον, ὁ ὁποῖος κατήγετο καὶ αὐτὸς ἀπὸ τὰς Κλαζομενάς, μεταβὰς δὲ εἰς Θεσσαλονίκην ἐκουρεύθη Μοναχὸς εἰς τὸ σεβάσμιον Μοναστήριον, τὸ ὁποῖον ὠνομάζετο τοῦ Κυρίου Ἰσαάκ, τελευταῖον δὲ ἔφυγεν εἰς τὸν Ἅγιον Ὄρος καί, ἵνα εἴπω μὲ συντομίαν, ἠγωνίσθη μὲ πολλὴν προθυμίαν καὶ ἐπιμέλειαν ἀποκτήσας τὴν νοερὰν προσευχὴν καὶ τὴν νῆψιν καὶ ἀγαπῶν μὲ ὑπερβολὴν νὰ προσεύχεται ἀδιαλείπτως.


Ὑποσημειώσεις

[1] Κλαζομεναί· ἀρχαία πόλις τῆς Μικρᾶς Ἀσίας ἐκτισμένη κατὰ τὸ ἥμισυ ἐπὶ τῆς ἠπειρωτικῆς ἀκτῆς τῆς χερσονήσου τῆς Ἐρυθραίας καὶ κατὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ ἐπὶ ὁμωνύμου παρακειμένης νησίδος, μετὰ τῆς ὁποίας ἦτο συνδεδεμένη διὰ τριτόξου γεφυρωτοῦ κυματοθραύστου, τὸν ὁποῖον ᾠκοδόμησεν ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος καὶ τοῦ ὁποίου ἐρείπια εἰσέτι σῴζονται. Ἔκειτο περὶ τὰ 40 χ.λ.μ. νοτιοδυτικῶς τῆς Σμύρνης, καὶ πλησίον τῆς θέσεως εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται σήμερον τὰ Βουρλά. Αἱ Κλαζομεναὶ ὑπῆρξαν πατρὶς τοῦ διασήμου ἀρχαίου φιλοσόφου Ἀναξαγόρα, παρὰ ταῦτα ὅμως οἱ ἀρχαῖοι Κλαζομένιοι ἦσαν, ὡς φαίνεται, ὀνομαστοὶ διὰ τὴν χυδαιότητά των, ὡς ὑποδηλοῦται ἐκ τῆς γνωστῆς παροιμίας: «Ἔξεστι Κλαζομενίοις ἀσχημονεῖν». Κατὰ τοὺς Βυζαντινοὺς χρόνους ὑπῆρξεν ἕδρα Ἐπισκοπῆς ὑπὸ τὸν Μητροπολίτην Σμύρνης.

[2] Καλοὶ Λιμένες ὀνομάζεται λιμὴν ἢ κόλπος τῆς νοτίου πλευρᾶς τῆς Κρήτης, ἐπίνειον τυγχάνων τῆς ἀρχαίας πόλεως Λασαίας. Ἐκ τῶν Πράξεων τῶν Ἀποστόλων (κζʹ 8-44), πληροφορούμεθα ὅτι εἰς τὸν τόπον τοῦτον ἐπεθύμει νὰ παραχειμάσῃ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος, κατὰ τὴν εἰς Ρώμην μετάβασίν του. Μὴ συμφωνούντων δὲ τῶν ναυτῶν, οἵτινες ἐπροτίμων νὰ πλεύσουν πρὸς ἕτερον λιμένα τῆς Κρήτης, Φοίνικα καλούμενον, ὡς ἀσφαλέστερον πρὸς παραχείμασιν καὶ ἀπειθήσαντες πρὸς τὸν Ἀπόστολον τοῦ Κυρίου, ἠνοίχθησαν εἰς τὸ πέλαγος καὶ παρασυρθέντες ὑπὸ τῶν ἀγρίων κυμάτων ἐκακοπάθησαν δεινῶς ἐπὶ 14 ἡμέρας, κατὰ δὲ τὴν τελευταίαν ἐξώκειλαν εἰς τὴν νῆσον Μελίτην (τὴν Μάλταν).

[3] Βλέπε περὶ τούτων εἰς τὴν ὑποσημείωσιν τῶν σελίδων 134-135.

[4] Τὸν συγγραφέα ἐννοεῖται τοῦ παρόντος Βίου ἁγιώτατον Πατριάρχην Κάλλιστον.

[5] Ὁ θεῖος οὗτος Ἰωσὴφ ἐπατριάρχευσε δὶς ἐν Κωνσταντινουπόλει κατὰ τὰ ἔτη 1267-1275 καὶ 1282-1283. Μετὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ Πατριαρχείαν, ἧς παρῃτήθη διὰ τὴν λατινοφροσύνην τοῦ αὐτοκράτορος Μιχαὴλ Ηʹ τοῦ Παλαιολόγου, διεδέχθη αὐτὸν εἰς τὸν θρόνον ὁ γνωστὸς λατινόφρων Ἰωάννης ΙΑʹ ὁ Βέκκος (1275-1282), ὅστις καταδικασθεὶς ἐπὶ λατινοφροσύνῃ ἐξωρίσθη. Καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ὅμως Πατριαρχείαν αὐτοῦ ὁ θεῖος Ἰωσήφ, μὴ ὑποφέρων τὰς ἔριδας τοῦ καιροῦ ἐκείνου, ἀπὸ τοὺς λατινόφρονας καὶ καθὸ ὑπέργηρος καὶ ἀσθενὴς παρητήθη ὀλίγον μετὰ τὴν ἐπάνοδόν του εἰς τὸν θρόνον καὶ ἀπεσύρθη εἰς τὸ Ἀσκητήριόν του, ὅπου ὁσίως πολιτευθεὶς ἐξεδήμησε πρὸς Κύριον.

[6] Ἡ Σωζόπολις ἢ Σωζούπολις εἶναι πόλις, τῆς Βουλγαρίας ἐπὶ τοῦ Εὐξείνου Πόντου. Πρὸ τῶν ἀνθελληνικῶν διωγμῶν εἶχε σημαντικὸν ἑλληνικὸν πληθυσμὸν καὶ ἦτο ἕδρα Μητροπόλεως, ἡ ὁποία διετηρήθη καὶ μετὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς Βουλγαρικῆς ἐξαρχίας. Μετὰ τοὺς διωγμοὺς τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμυλίας ὑπὸ τῶν Βουλγάρων ἡ Μητρόπολις αὐτὴ ἔπαυσεν ὑφισταμένη.

[7] Βλέπε περὶ τούτων ἐν τῇ ὑποσημειώσει τῆς σελ. 134-135.

[8] Ἀλέξανδρος Ἰωάννης, ἢ Ἀλέξανδρος Αʹ βασιλεὺς τῶν Βουλγάρων (1333-1365), τῆς οἰκογενείας τῶν Ἀσάν. Διεξήγαγε μακροὺς πολέμους μετὰ τῶν Βυζαντινῶν.