Λόγος Α’. Ἱστορικός ἅμα καὶ διηγηματικὸς εἰς τὸν Θεῖον Εὐαγγελισμὸν τῆς Ὑπερευλογημένης Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας, συλλεχθεὶς ἐκ διαφόρων ἀντιγράφων καὶ μεταφρασθεὶς παρὰ τοῦ ἐν Μοναχοῖς ἐλαχίστου Δαμασκηνοῦ Ὑποδιακόνου τοῦ Στουδίτου.

Ἡ Σάρρα πῶς ἐγέννησε τὸν Ἰσαάκ, ἂν καὶ ἦτο στεῖρα καὶ γραῖα; Ἡ μήτηρ σου ἡ Ἄννα, πῶς ἐγέννησέ Σε, παρ’ ὅλον ὅτι ἦτο στεῖρα; Μὴ θαυμάζῃς λοιπὸν δι’ αὐτό. Ὁ Θεός, ὅστις μέλλει νὰ σαρκωθῇ, Ἐκεῖνος θέλει ποιήσει καὶ τοῦτο. Ἡ βάτος πῶς δὲν ἐκαίετο, ἀλλὰ παρέμενε χλωρή; Οὕτω καὶ Σὺ θέλεις δεχθῆ τὸ πῦρ τῆς Θεότητος καὶ δὲν θέλεις καταφλεγῆ· «Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι» (αὐτ. α’ 35). Τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον θέλει ἔλθει εἰς Σὲ καὶ θέλεις συλλάβει· ἡ δύναμις τοῦ Θεοῦ τοῦ Ὑψίστου θέλει Σὲ ἐπισκιάσει· τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, τὸ ὁποῖον ἐφώτισε τοὺς Προφήτας, τὸ Πνεῦμα τὸ ὁποῖον σὲ ἐφύλαξεν ἕως τώρα παρθένον, αὐτὸ θέλει κατοικήσει εἰς τὴν κοιλίαν σου, διὰ τοῦτο καὶ ὁ Υἱός σου Ἅγιος θέλει ὀνομάζεται (αὐτ. 35). Ἐὰν δὲν μὲ πιστεύῃς, πήγαινε εἰς τὴν Ἐλισάβετ τὴν συγγενῆ σου, νὰ ἴδῃς ὅτι καὶ αὐτὴ εἶναι τώρα ἓξ μηνῶν ἔγκυος. Τότε θὰ πιστεύσῃς, ὅτι ὅσα βούλεται ὁ Θεὸς δύναται νὰ φέρῃ εἰς πέρας καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος ἀνθρώπου, τὸν ὁποῖον νὰ μὴ δύναται νὰ φέρῃ εἰς πέρας ὁ Θεός, οὔτε κανὲν ἔργον ἀδυνατεῖ εἰς Αὐτόν. Υἱὸν Θεοῦ Σοῦ λέγω, ὅτι μέλλει νὰ γεννήσῃς καὶ ἵστασαι καὶ θαυμάζεις καὶ ἐρωτᾷς πόθεν θὰ γεννήσῃς; Τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, τὸ ὁποῖον δίδει χαρίσματα καὶ τελειοῖ τοὺς Προφήτας, αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀναδεικνύει τοὺς Διδασκάλους καὶ τοὺς σοφοὺς καθιστᾷ ἀσόφους, τὸ ὁποῖον φωτίζει τοὺς τυφλοὺς καὶ ποιεῖ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θέλει καὶ δύναται, αὐτὸ θέλει ἐνεργήσει τὴν γέννησιν».

Ἀπεκρίθη ἡ Θεοτόκος· «Ἰδοὺ ἡ δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατὰ τὸ ρῆμά σου» (Λουκ. α’ 38). Ἕτοιμη εἶμαι, Ἀρχάγγελε, παρθένος εἶμαι καθαρὰ καὶ ἀμόλυντος· ἂς γίνῃ καθὼς μοὶ εἶπας· δούλη εἶμαι τοῦ Θεοῦ, δὲν παρακούω τὸ πρόσταγμά Του· ἂς κατοικήσῃ εἰς ἐμὲ ἡ Χάρις Του, ἑτοίμη εἶμαι καὶ διὰ τὴν γέννησιν. Δι’ Αὐτὸν ἡτοίμαζα τὴν ψυχήν μου, δι’ αὐτὸν ἐφύλαττον τὴν παρθενίαν μου· γένοιτό μοι, κατὰ τὸν λόγον σου». Παρευθὺς τότε ἀνελήφθη ὁ Ἄγγελος. Καὶ εἰς μὲν τοὺς σωματικοὺς ὀφθαλμοὺς ἔπαυσε νὰ φαίνεται, κατὰ τὴν φύσιν ὅμως τὴν ἀγγελικὴν ἐκεῖ ἦτο ἀείποτε παρών. Ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν καὶ ὡς ὁρίζει τὸ Θεῖον καὶ Ἱερὸν Εὐαγγέλιον εἴπομεν τὰ περὶ τοῦ σκοποῦ τῆς ἑορτῆς δίκαιον καὶ πρέπον εἶναι ὅπως οὔτε τὰ μερικὰ ζητήματα τῆς ἑορτῆς μας παρίδωμεν.


Ὑποσημειώσεις

[1] Αὐτὴ ἡ ἀναφορὰ γίνεται σαφὴς διὰ τῆς ἀναγνώσεως τῶν δύο προηγουμένων παραγράφων ἐκ τοῦ κατὰ Λουκᾶν Εὐαγγελίου· «Μετὰ δὲ ταύτας τὰς ἡμέρας συνέλαβεν Ἐλισάβετ ἡ γυνὴ αὐτοῦ [τοῦ Ζαχαρία], καὶ περιέκρυβεν ἑαυτὴν μῆνας πέντε, λέγουσα· Ὅτι οὕτω μοι πεποίηκεν ὁ Κύριος ἐν ἡμέραις, αἷς ἐπεῖδεν ἀφελεῖν τὸ ὄνειδός μου ἐν ἀνθρώποις. Ἐν δὲ τῷ μηνὶ, τῷ ἕκτῳ…» (Λουκ. αʹ 24-45).

[2] Περὶ τοῦ ἡγεμόνος τούτου τῆς Συρίας Κυρηνίου, τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν οὗτος ἡγεμόνευσε καὶ γενικώτερον περὶ τῆς χρονολογίας τῆς Γεννήσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ συνεπῶς καὶ τοῦ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου βλέπε εἰς τῆν κεʹ (25ην) Δεκεμβρίου ἐν τόμῳ ΙΒʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας» καὶ εἰς τὰς ἐκεῖ ὑποσημειώσεις.