Τῇ Α’ (1ῃ) τοῦ μηνὸς ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ μνήμη τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος ΤΡΥΦΩΝΟΣ καὶ Προεόρτια τῆς ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ.

Τότε ὁ ἄρχων, μὴ ἔχων λόγον νὰ ἀποκριθῇ κατὰ τῆς ἀληθείας ὁ μάταιος, ἐπρόσταξε νὰ φυλακίσουν τὸν Ἅγιον ἕως ἄλλην ἐξέτασιν· μετά τινας δὲ ἡμέρας, θέλων νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν Νίκαιαν, ἐπρόσταξε νὰ φέρουν καὶ τὸν Μάρτυρα δεδεμένον. Ὅταν δὲ ἐπλησίαζαν εἰς τὴν πόλιν, τὸν ἠρώτησεν ὁ τύραννος· «Μήπως σὲ ἐδίδαξε, Τρύφων, τὸ μάκρος τοῦ καιροῦ, νὰ ὑπακούσῃς εἰς τοὺς βασιλεῖς, νὰ προσκυνήσῃς τοὺς σωτῆρας θεούς, ἢ ἀκόμη εἶσαι ἀπειθὴς καὶ φιλόνεικος;». Ἀπεκρίθη ὁ Ἅγιος· «Ὁ Κύριος καὶ Θεός μου Ἰησοῦς Χριστός, τὸν ὁποῖον λατρεύω μὲ καθαρὰν διάνοιαν, μὲ ἐνουθέτησε νὰ φυλάττω τὴν ὁμολογίαν του ἀμετάθετον· ὅθεν αὐτὸν μόνον γνωρίζω Βασιλέα καὶ Θεὸν ἀψευδέστατον, τὰς δὲ βασάνους, τὰς ὁποίας ὑφίσταμαι ὑπὸ σοῦ καὶ τὰς ἐντολὰς τοῦ βασιλέως σου καταφρονῶ καὶ τοὺς θεούς σου μυκτηρίζω ὡς ἀξίους γέλωτος». Εἰς ταῦτα ὀργισθεὶς ὁ θεόργιστος ἐπρόσταξε νὰ καρφώσουν εἰς τοὺς πόδας τοῦ Μάρτυρος ἥλους καὶ ἕτερα σίδηρα καὶ δέροντες τὸν ἐτραβοῦσαν εἰς τὸ μέσον τῆς πόλεως. Ἐκ τούτου ἔλαβε πολλὴν ὀδύνην καὶ πόνον ἀνείκαστον ὁ καρτερόψυχος καὶ ἔτρεχαν μὲν εἰς τὴν γῆν τὰ αἵματα, ἀλλὰ ὁ πόθος τοῦ Χριστοῦ τὸν ἔκαμνε νὰ μὴ ὑπολογίζῃ τῆς σαρκὸς τὴν κόλασιν καὶ νὰ νομίζῃ τῶν ἀλγεινῶν τὰς νιφάδας ὡς ψεκάδας δρόσου καὶ ἀναψυχὴν τῆς ψυχῆς ὁ ἀήττητος.

Θαυμάζων λοιπὸν τὴν καρτερίαν αὐτοῦ ὁ τύραννος, ἔλεγεν· «Ἕως πότε δὲν θὰ αἰσθάνεσαι, Τρύφων, τὴν δριμύτητα τῶν κολάσεων;». Ὁ δὲ Ἅγιος ἀντιστρέφων τοὺς λόγους ἔλεγεν· «Ἕως πότε σὺ δὲν θὰ ἐννοῇς τὴν ἀήττητον δύναμιν τοῦ Χριστοῦ, ὅστις κατοικεῖ εἰς ἐμέ, ἀλλὰ πειράζεις τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον;». Τότε πάλιν ὀργισθεὶς ὁ ἄρχων ἐπρόσταξε νὰ ἐξαρθρώσωσι τοὺς ἀγκῶνας του, νὰ τὸν δέρωσι μὲ ράβδους καὶ νὰ τὸν κατακαίωσι μὲ λαμπάδας πυρός. Τούτων οὕτω γενομένων, καθὼς ἐβασάνιζαν οἱ δήμιοι μὲ πολλὴν σφοδρότητα καὶ ἀσπλαγχνίαν τὸν Ἅγιον, ἦλθεν ἀπὸ τοὺς οὐρανοὺς πρὸς αὐτὸν ἐξαίφνης θεία ἐπιφάνεια ἐξαστράπτουσα καὶ ἐφαίνετο φερόμενος πρὸς αὐτὸν στέφανος ἀνθισμένος καὶ ἐστολισμένος διὰ λίθων πολυτίμων. Ταῦτα βλέποντες οἱ στρατιῶται, οἵτινες τὸν ἐβασάνιζαν, ἔπεσον κατὰ γῆς ὅλοι ἔντρομοι, ὁ δὲ Ἅγιος ἐνεπλήσθη θάρρους καὶ ἀγαλλιάσεως ὑπὸ τῆς θείας ἐκείνης Χάριτος, τὴν ὁποίαν ἔβλεπε, καὶ ἐδόξαζε τὸν Κύριον λέγων· «Εὐχαριστῶ σοι, Δέσποτα, ὅτι δὲν μὲ ἐγκατέλιπες εἰς τὰς χεῖρας τῶν ἐχθρῶν μου, ἀλλὰ τὴν ἡμέραν τοῦ πολέμου μὲ περιεσκέπασες καὶ ἡ δεξιά σου μὲ ἐβοήθησεν· ἀλλὰ καὶ τώρα σὲ παρακαλῶ, Δέσποτα, παραστάσου ἕως τέλους νὰ μὲ ἐνδυναμώνῃς νὰ τελειώσω καλῶς τὸν ἀγῶνα τῆς ὁμολογίας σου, διὰ νὰ ἀξιωθῶ νὰ χαρῶ τὸν στέφανον τῆς δικαιοσύνης μετὰ τῶν φίλων σου, οἵτινες ἠγάπησαν τὸ Πανάγιόν σου Ὄνομα· ὅτι σὺ μόνος εἶσαι δοξασμένος εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν».


Ὑποσημειώσεις

[1] Τὸν Ἑλληνικὸν Βίον τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος Τρύφωνος συνέγραψεν ὁ Μεταφραστὴς Συμεών, οὗ ἡ ἀρχή· «Τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ». Οὗτος σῴζεται ἐν τῇ Μονῇ τῶν Ἰβήρων καὶ ἐν ἄλλαις. Τοῦτον μετενεγκὼν εἰς τὴν ἁπλῆν Ἑλληνικὴν Ἀγάπιος ὁ Κρὴς ἐξέδωκε τύποις εἰς τὸν «Νέον Παράδεισον», ἐξ οὗ παραληφθεὶς παρατίθεται ἐνταῦθα διεσκευασμένος κατὰ τὴν φράσιν. Ἐν δὲ τῇ Μεγίστῃ Λαύρᾳ σῴζεται καὶ ἕτερος, οὗ ἡ ἀρχή· «Ὁ Βίος τοῦ Ἁγίου Μάρτυρος Τρύφωνος». Συμπλήρωσιν τῆς Ἀκολουθίας αὐτοῦ μετὰ νέου Κανόνος ἐφιλοπόνησεν ὁ Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὅστις συνέθεσε καὶ Ἐγκώμιον εἰς αὐτὸν καὶ Παρακλητικὸν Κανόνα, εἰς τὴν Ἁγίαν αὐτοῦ Κάραν καὶ εὐχὴν ἱκετήριον, ἥτις λέγεται ὅταν συμβῇ βλάβη εἰς τοὺς ἀγροὺς καὶ τοὺς κήπους ὑπὸ ἀκρίδων καὶ ἑρπετῶν· ὅλα δὲ ταῦτα εὑρίσκονται ἐν τῷ Κοινοβίῳ τοῦ Ξενοφῶντος. Συμπλήρωσιν τῆς Ἀκολουθίας αὐτοῦ ἐποίησε καὶ ὁ Πατὴρ Γεράσιμος Μικραγιαννανίτης, ἥτις ἐξεδόθη ὑπὸ Σ. Σχοινᾶ ἐν Βόλῳ τῷ 1957. Περὶ δὲ τῆς Λαμψάκου βλέπε εἰς τὴν (7ην) Φεβρουαρίου, ἐν τῇ ὑποσημειώσει τῆς σελ. 171.

[2] Ὁ Αὔγουστος Καῖσαρ (Ὀκταβιανός, Γάϊος, Ἰούλιος, Νέπως), ἀνεκηρύχθη ἐν ἔτει 27 π.Χ. πρῶτος αὐτοκράτωρ τῆς Ρώμης μετὰ τὴν μακρὰν (509-30 π.Χ.) Δημοκρατίαν αὐτῆς. Ἀπέθανεν ἐν ἔτει 14 μ.Χ. Ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τούτου ἐγεννήθη ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός.

[3] Εἰς τὴν Ρωμαϊκὴν ἱστορίαν τρεῖς αὐτοκράτορες ἀναφέρονται φέροντες τὸ ὄνομαΓορδιανός. Ἐκ τούτων ὁ Α’ ἀνακηρυχθεὶς αὐτοκράτωρ ἐν ἔτει 238 ὀγδοηκοντούτης τὴν ἡλικίαν, ἐβασίλευσεν ἓξ μόνον ἑβδομάδας. Ὁ Β’, υἱὸς τοῦ προηγουμένου, προσληφθεὶς ὑπὸ τοῦ πατρός του ὡς συνάρχων, ἐφονεύθη μαχόμενος κατὰ τῶν ἀντιπάλων του, πρὸ τῆς Καρχηδόνος, ὅτε καὶ ὁ πατήρ του ἀπηγχονίσθη. Ὁ Γ’, ἔγγονος τοῦ Α’, ἀνεκηρύχθη αὐτοκράτωρ κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος 238 δεκαπενταετὴς τὴν ἡλικίαν, ἐβασίλευσε δὲ μέχρι τοῦ ἔτους 244, ὅτε καὶ ἐδολοφονήθη ὑπὸ Φιλίππου τοῦ Ἄραβος, ὅστις καὶ τὸν διεδέχθη εἰς τὸν θρόνον (244-249). Ὁ ἐνταῦθα ἀναφερόμενος Γορδιανὸς φαίνεται νὰ εἶναι ὁ Α’.

[4] «Οὐαὶ οἱ λέγοντες τὸ πονηρὸν καλὸν καὶ τὸ καλὸν πονηρόν, οἱ τιθέντες τὸ σκότος φῶς, καὶ τὸ φῶς σκότος, οἱ τιθέντες τὸ πικρὸν γλυκύ, καὶ τὸ γλυκὺ πικρόν» (Ἡσ. ε’ 20).

[5] Δορκὰς· κοινῶς ζαρκάδι, τῆς οἰκογενείας τῶν ἐλαφιδῶν, παροιμιώδης διὰ τὴν ταχυποδίαν της, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καὶ τὸ μοναδικὸν ὅπλον της.