Τῇ Ι’ (10ῃ) τοῦ αὐτοῦ μηνὸς μνήμη τῶν Ἁγίων Μαρτύρων ΜΗΝΑ τοῦ Καλλικελάδου, ΕΡΜΟΓΕΝΟΥΣ καὶ ΕΥΓΡΑΦΟΥ.

Ἀλλ’ ὅταν αὐτοὶ σφάλλουν εἰς τὴν εὐσέβειαν καὶ δὲν ἀποδίδουν τὴν ὀφειλομένην τιμὴν ἐκεῖ ὅπου πρέπει, δὲν εἶναι οὐδεὶς χρεώστης νὰ τιμᾷ οὔτε αὐτοὺς οὔτε τοὺς θεούς των, διότι δὲν ἐξετάζουν ἐὰν εἶναι ἀληθινοὶ αὐτοὶ οἱ θεοὶ καὶ ἂν ἔχωσι δύναμιν, ὅπως καὶ ὁ ἀληθὴς καὶ παντοδύναμος Θεός. Οἱ θεοὶ πρέπει νὰ μὴ ἔχουν ἀρχὴν καὶ γέννησιν, ἀλλὰ νὰ εἶναι ἀτελεύτητοι καὶ ἀθάνατοι· ἐὰν δὲ λείπῃ τι ἐξ αὐτῶν, δὲν εἶναι πρέπον νὰ προσκυνῶνται ὡς θεοί, καθὸ ἀτελεῖς. Πρέπει δὲ μάλιστα οἱ βασιλεῖς νὰ ζητήσωσι μετὰ πόθου θερμοτάτου καὶ μὲ ψυχῆς καθαρότητα τὸν ὄντως ὄντα Θεὸν τὸν ἀληθῆ καὶ παντοδύναμον».

Ἀκούων ταῦτα ὁ ἔπαρχος καὶ θέλων πρῶτον μὲ ἱλαρότητα νὰ καταπείσῃ τὸν Μάρτυρα, εἶπε με πραεῖαν φωνήν· «Καὶ πόθεν σύ, ὦ Μηνᾶ, κατεπείσθης νὰ ἀφήσῃς τὴν λατρείαν τῶν πατρῴων θεῶν καὶ νὰ πιστεύσῃς ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι ὁ ἀληθὴς Θεός;». Ἀπεκρίθη ὁ Μάρτυς· «Ἐγώ, ὦ ἔπαρχε, εἶμαι Ἀθηναῖος, καθὼς τὸ γνωρίζεις, καὶ ἐτίμων τὸν πάτριόν μου νόμον· ἀφοῦ δὲ ἀπέθανεν ὁ πατήρ μου ἤμην ἀκόμη πολὺ νέος καὶ ἐπεδόθην εἰς τὴν ἑλληνικὴν παιδείαν, τὴν ὁποίαν ἀφοῦ ἔμαθον, ἀπὸ τὸν πόθον τὸν ὁποῖον εἶχον, ἀκούων ὅτι εἶχον καὶ οἱ Χριστιανοὶ βίβλους τινάς, ἐπεθύμησα νὰ τὰς ἀναγνώσω, εὗρον δὲ εἰς αὐτὰς κεκρυμμένην μεγάλην ὠφέλειαν καὶ πολλὴν διαφορὰν μεταξὺ τούτων καὶ τῆς ἑλληνικῆς παιδείας, διότι εἰς ταύτην μὲν εὑρίσκεται πλάνη καὶ μοχθηρία, εἰς ἐκείνας δὲ ἀρετὴ καὶ ἀλήθεια. Αἱ Γραφαὶ τῶν Χριστιανῶν ἐξηγοῦσιν ὅτι αἱ δυνάμεις τοῦ Χριστοῦ εἶναι θεϊκαὶ καὶ ἀπαθεῖς, ἐνῷ αἱ τῶν Ἑλλήνων λέγουσιν, ὅτι εἶναι παθητοὶ οἱ θεοί των· ὄχι δὲ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ ἀσελγείας καὶ ἀταξίας καὶ ἄλλα ψεύδη καὶ φλυαρίας εἶναι πλήρεις καὶ λέγουν, ὅτι οἱ θεοὶ ἔκαμαν μάχην πρὸς ἀλλήλους καὶ ἐνικήθησαν καὶ ἐδάρησαν ἀπὸ ἀνθρώπους θνητούς· γέμουσι δὲ καὶ ἀπὸ ἄλλους πολλοὺς μύθους καὶ διὰ νᾲ εἴπω μὲ ἁπλᾶ λόγια ὁ σκοπὸς τῶν Γραφῶν τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ ἐπίγνωσις τοῦ ἀληθοῦς Θεοῦ καὶ ἡ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων, ἐνῷ τῶν γραφῶν τῶν Ἑλλήνων εἶναι ἡ καθοδήγησις πρὸς ἄτιμα πάθη καὶ ἡ πασιφανὴς τῶν πειθομένων εἰς αὐτὰς ἀπώλεια».

Ἀφοῦ εἶπε ταῦτα ὁ Μάρτυς τοῦ Χριστοῦ, ὕστερον προσέθεσε καὶ τὰ ἑξῆς: «Ἐγὼ ὅμως, ὦ ἔπαρχε, δὲν ἐπίστευσα εἰς τὸν Χριστὸν μόνον μὲ τὰ λόγια τῶν Γραφῶν, ἀλλ’ ἐζήτησα νὰ γνωρίσω καὶ μὲ τὸ ἔργον τὴν ἀλήθειαν· εὑρὼν λοιπὸν ἄνθρωπόν τινα παράλυτον, τοῦ ὁποίου ὅλα τὰ μέλη ἦσαν μεμαραμμένα καὶ οὐδεὶς ἰατρὸς ἦτο ἱκανὸς νὰ τὸν θεραπεύσῃ, ἐγνώρισα ὅτι τὸ ἔργον ἠκολούθει τοὺς λόγους·


Ὑποσημειώσεις

[1] Ἐν ἄλλοις γράφεται Μαξιμιανοῦ, ἡ διαφορὰ ὅμως αὕτη ἐξηγεῖται ἐκ τοῦ γεγονότος ὅτι κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχὴν ἐβασίλευε καὶ ὁ Μαξιμιανὸς καὶ ἄλλοι τινὲς ὡς ἐν συνεχείᾳ ἀναφέρομεν.

[2] Περὶ τῶν τότε βασιλευσάντων βλέπε λεπτομερέστερον ἐν τῷ βίῳ τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου, ἐν τόμῳ Εʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας», τῇ καʹ (21ῃ) τοῦ μηνὸς Μαΐου.

[3] Ἕδρα τοῦ Μαξιμίνου ὑπῆρχε τότε ἡ Ἀντιόχεια, ἐνῷ τοῦ Γαλερίου Μαξιμιανοῦ ἦτο ἡ Θεσσαλονίκη, ὡς ἀνωτέρω ἀναφέρομεν.

[4] Ἐτελεύτησε δὲ ὁ Μαξιμῖνος, ἐκεῖ εἰς τὴν Ταρσὸν τῆς Κιλικίας, μετὰ τὴν ἧτταν του ἀπὸ τὸν Λικίνιον κατὰ τὴν ἐν Περίνθῳ τῆς Θρᾴκης μάχην τοῦ ἔτους 313, δικαίαν λαβὼν ἀνταμοιβὴν τῆς κακίας του. Βλέπε σχετικῶς καὶ ἐν τόμῳ Εʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας», ἐν τῷ βίῳ τῶν Ἁγίων Κωνσταντίνου καὶ Ἑλένης, τῇ καʹ (21ῃ) τοῦ μηνὸς Μαΐου.

[5] Τὰ ἅγια ταῦτα Λείψανα εὑρέθησαν εἰς τὴν θέσιν αὐτὴν μετὰ παρέλευσιν τετρακοσίων ἐτῶν. (Βλέπε τὰ περὶ τῆς εὑρέσεως ταύτης εἰς τὴν ιζʹ (17ην) Φεβρουαρίου, ὅτε ἑορτάζεται ἡ μνήμη αὐτῆς, ἐν τόμῳ Βʹ τοῦ ἡμετέρου «Μεγάλου Συναξαριστοῦ τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας»).